Een decubituswond op het stuitje, een ulcus cruris dat fors lekt, een postoperatieve wond die bescherming en absorptie nodig heeft: in al deze situaties is een schuimverband vaak de eerste keus. Binnen die ene categorie zit alleen wel een reeks varianten, van niet-hechtende platen tot zelfklevende verbanden met een rand en anatomisch gevormde modellen voor de hiel of het sacrum. Welke variant past, hangt af van de locatie, de hoeveelheid exsudaat en de huid eromheen.
Dit artikel zet de keuzes binnen het schuimverband op een rij. Voor het bredere kader, met alle verbandtypen naast elkaar, is er de overzichtsgids Welk wondverband wanneer.
Kort samengevat
- Schuimverband neemt veel vocht op en houdt tegelijk een vochtig wondmilieu vast: geschikt voor matig tot sterk exsuderende wonden.
- Een niet-hechtend schuimverband vraagt fixatie met een zwachtel of film; een zelfklevende variant met rand blijft zelf op zijn plek.
- Voor hiel en sacrum bestaan anatomisch gevormde modellen die op die lastige plekken beter aansluiten.
- Een schuimverband kan tot zeven dagen blijven zitten, mits het niet lekt en niet voor ongeveer driekwart is verzadigd.
- Bij een droge of nauwelijks lekkende wond is schuim niet de juiste keuze: dan droogt het wondbed uit.
Wat een schuimverband doet
Een schuimverband bestaat in de kern uit polyurethaanschuim dat wondvocht opzuigt en vasthoudt. De buitenzijde is meestal een dunne, ademende film die waterdicht is maar wel waterdamp doorlaat. Die combinatie zorgt dat overtollig exsudaat wordt weggenomen terwijl het wondbed vochtig blijft, precies de balans waar vochtige wondbehandeling om vraagt. Veel schuimverbanden hebben aan de wondzijde een zachte siliconenlaag, zodat het verband bij het wisselen niet aan het wondbed of de wondranden trekt.
Door dat absorberende vermogen is schuim de gangbare keuze bij matig tot sterk exsuderende wonden: decubitus, ulcus cruris, postoperatieve wonden en schaaf- en brandwonden in de genezende fase. Het verband vlakt ook drukpieken iets af en biedt zo lichte bescherming op kwetsbare locaties.
Niet-hechtend of zelfklevend
De eerste keuze binnen het schuimverband is die tussen een niet-hechtende plaat en een zelfklevende variant met rand.
Een niet-hechtend schuimverband is een kale schuimplaat die op de wond wordt gelegd en met een zwachtel, fixatieverband of film op zijn plaats wordt gehouden. Het is een praktische keuze onder compressietherapie, waar het verband toch al onder een zwachtel zit, en bij een kwetsbare omringende huid die geen kleeflaag verdraagt. Voorbeelden zijn het Mepilex schuimverband 10 x 10 cm van Mölnlycke en het Biatain Non-Adhesive schuimverband 10 x 10 cm van Coloplast.
Een zelfklevend schuimverband met rand heeft een dunne kleefrand rondom de schuimkern en blijft zonder extra fixatie op zijn plek. Dat is handig op plekken zonder compressie en bij patiënten die met het verband willen douchen. De kleefrand vraagt wel om een redelijk intacte huid eromheen. Voorbeelden zijn het Mepilex Border 10 x 10 cm, het Biatain Adhesive schuimverband met hydrocolloïd-rand en het Suprasorb P zelfklevend PU-schuimverband van Lohmann & Rauscher.
Vormen voor moeilijke locaties
Een vlakke schuimplaat sluit op de hiel of het stuitje slecht aan, juist op plekken waar decubitus vaak ontstaat. Daarvoor bestaan anatomisch voorgevormde modellen. Een sacrumverband heeft een druppel- of vlindervorm die in de bilnaad past, zoals het Biatain Adhesive Sacrum schuimverband 17 x 17 cm. Voor de hiel zijn er modellen met inkepingen die de driedimensionale vorm volgen.
Daarnaast zijn er dunne en speciale uitvoeringen voor afwijkende situaties. Het Mepilex Lite schuimverband is een dunne variant voor wonden met weinig exsudaat waar toch de zachte demping van schuim gewenst is, en de Mepilex Transfer geleidt exsudaat door naar een bovenliggend absorberend verband, bedoeld voor grotere of sterk lekkende wondvlakken. Een dunne zelfklevende keuze voor oppervlakkige wonden is verder het Allevyn Thin 10 x 10 cm van Smith & Nephew.
Wanneer schuim, en wanneer niet
Schuim hoort thuis bij wonden die matig tot sterk exsuderen. Bij een rode, granulerende wond die flink lekt, zorgt schuim voor opname zonder dat het wondbed uitdroogt. Bij een sterk lekkende wond gaat schuim vaak samen met alginaat in de wond, met het schuim als absorberende afdeklaag.
Op een droge of nauwelijks vochtige wond is schuim juist ongeschikt: er is dan te weinig exsudaat, waardoor het wondbed onder een absorberend verband uitdroogt. Voor zulke wonden passen een hydrocolloïd, een wondcontactlaag of een hydrogel beter. Bij tekenen van infectie bestaat schuim ook in een uitvoering met zilver, die in het artikel over antimicrobiële wondverbanden aan bod komt.
Wisselen en verzadiging
Een van de voordelen van schuim is dat het lang kan blijven zitten, wat het aantal verbandwissels en daarmee de verstoring van het wondbed beperkt. De vuistregel: een schuimverband mag tot zeven dagen blijven zitten zolang er geen lekkage optreedt, het verband nog niet voor ongeveer driekwart is verzadigd en de verzadiging de wondrand niet tot op twee centimeter is genaderd. Zichtbare doorslag tot aan de rand of lekkage betekent eerder wisselen, en vraagt mogelijk om een sterker absorberend verband of een extra absorberende laag.
Bij elke wissel hoort reiniging van het wondbed en een controle van de huid rondom, want langdurig contact met exsudaat kan de wondranden doen verweken. Een te ruim gekozen verband dat ver over gezonde huid valt, vergroot dat risico; kies de maat zo dat de schuimkern de wond dekt met een beperkte marge.
Gerelateerde producten
In ons assortiment vindt u schuimverband in niet-hechtende en zelfklevende uitvoeringen en in vormen voor lastige locaties:
- Mepilex schuimverband 10 x 10 cm: niet-hechtend siliconen schuimverband.
- Mepilex Border 10 x 10 cm: zelfklevend met zachte siliconenrand.
- Biatain Non-Adhesive schuimverband: niet-hechtend, voor gebruik onder fixatie of compressie.
- Biatain Adhesive Sacrum 17 x 17 cm: anatomisch gevormd voor het stuitje.
- Suprasorb P zelfklevend PU-schuimverband: zelfklevende variant voor kleinere wonden.
- Allevyn Thin 10 x 10 cm: dunne zelfklevende uitvoering voor oppervlakkige wonden.
Verder lezen
Voor de plaats van schuim tussen de andere verbandtypen is er de overzichtsgids Welk wondverband wanneer. Bij sterk exsuderende wonden gaat schuim vaak samen met een alginaatverband; voor oppervlakkige, weinig lekkende wonden is een hydrocolloïdverband het alternatief.
Disclaimer
Dit artikel biedt algemene informatie en geen medisch advies. Voor specifieke patiëntsituaties zijn de beoordeling van de behandelend arts of wondverpleegkundige en de productinformatie van de fabrikant leidend.
De keuze tussen niet-hechtend, zelfklevend en een vormverband stemt het beste af op de locatie en het beleid van de praktijk; ons assortiment dekt alle drie zodat een wissel binnen één lijn eenvoudig blijft.
