Een wond die niet vooruitkomt, toenemende roodheid en pijn, meer exsudaat met een afwijkende geur: tekenen die op een lokale infectie of een hardnekkige biofilm kunnen wijzen. Op zo'n moment komt een antimicrobieel wondverband in beeld, met zilver, medische honing of PHMB als werkzame component. Deze verbanden zijn krachtig, maar juist daarom bedoeld voor gerichte, tijdelijke inzet en niet als standaard op elke wond.
Dit artikel legt uit wanneer een antimicrobieel verband op zijn plaats is, welke werkzame stoffen er zijn en hoe lang u ze inzet. Voor het brede kader is er de overzichtsgids Welk wondverband wanneer.
Kort samengevat
- Antimicrobiële verbanden zijn bedoeld voor geïnfecteerde of infectiegevoelige wonden, niet voor preventief gebruik op schone wonden.
- Zilver werkt breed tegen micro-organismen en is verkrijgbaar in vrijwel elk verbandtype: schuim, alginaat en wondcontactlaag.
- Medische honing werkt via een osmotisch effect en een lage zuurgraad, en ondersteunt daarnaast het opruimen van beslag.
- PHMB (polyhexanide) is een antiseptische stof die zowel in een verband als in een wondspoeloplossing voorkomt.
- De vuistregel is om na ongeveer twee weken te beoordelen of het antimicrobiële verband effect heeft, en het niet onnodig lang door te zetten.
Wanneer een antimicrobieel verband
De aanleiding voor een antimicrobieel verband is een wond met tekenen van lokale infectie of een wond die stilstaat door een te hoge bacteriële belasting (kritische kolonisatie) of een biofilm. Klassieke signalen zijn toenemende roodheid, warmte, zwelling, pijn, meer exsudaat en een afwijkende geur, naast het uitblijven van genezing. In die situaties helpt een antimicrobieel verband de bacteriële druk in het wondbed te verlagen zodat de genezing weer op gang komt.
Op een schone, normaal genezende wond horen deze verbanden juist niet thuis. Preventief gebruik zonder duidelijke indicatie voegt weinig toe en is onnodig. De keuze begint daarom altijd met een beoordeling: is er werkelijk sprake van infectie of een infectierisico, dan is een antimicrobieel verband gericht in te zetten.
Zilververbanden
Zilver heeft een breed antimicrobieel effect en is in de literatuur goed onderbouwd voor geïnfecteerde wonden. Het praktische voordeel is dat zilver in vrijwel elk verbandtype beschikbaar is, zodat de antimicrobiële werking te combineren is met het absorptieniveau dat de wond vraagt. Zo bestaat er zilver in een schuimverband, zoals het niet-hechtende Mepilex Ag 10 x 10 cm, het zelfklevende Mepilex Border Ag en het Biatain Ag schuimverband. Voor sterk exsuderende wonden is er zilver in een alginaat, zoals het Melgisorb Ag alginaatverband en het Suprasorb A+AG calciumalginaatkompres. En als beschermende eerste laag op kwetsbaar weefsel is er de Atrauman Ag wondcontactlaag.
De keuze van het zilververband volgt dus dezelfde logica als bij een gewoon verband: het exsudaatniveau en de wondvorm bepalen de basisvorm, het zilver voegt de antimicrobiële werking toe.
Honingverband
Medische honing is een tweede route. Het werkt anders dan zilver: de hoge suikerconcentratie trekt via osmose vocht en daarmee beslag uit de wond, de lage zuurgraad remt micro-organismen, en de honing ondersteunt het autolytisch opruimen van geel en necrotisch weefsel. Het gaat altijd om gestandaardiseerde medische honing, niet om gewone consumptiehoning. In het assortiment is de Mesitran-lijn van Klinion beschikbaar in meerdere vormen: de Mesitran wondzalf met medische honing voor het inbrengen in de wond, het hydro-actieve verband Mesitran Hydro, het verband met kleefrand Mesitran Border en de Mesitran Tulle honingtulle als wondcontactlaag.
PHMB en wondreiniging
PHMB, voluit polyhexanide, is een antiseptische stof die zowel in een verband als in een spoeloplossing voorkomt. In verbandvorm is er bijvoorbeeld het Suprasorb P+PHMB schuimverband, dat de absorptie van schuim combineert met een antimicrobiële component. Daarnaast wordt PHMB veel gebruikt in wondspoeloplossingen voor het reinigen van een geïnfecteerde wond of het aanpakken van biofilm, zoals de Prontosan wondspoeloplossing. Reiniging en een antimicrobieel verband vullen elkaar daarin aan.
Twee weken en dan opnieuw beoordelen
Een belangrijk uitgangspunt bij alle antimicrobiële verbanden is de gerichte, begrensde inzet. De gangbare vuistregel is een antimicrobieel verband ongeveer twee weken te gebruiken en daarna te beoordelen of het het gewenste effect heeft. Het advies is om een dergelijk verband niet zonder herbeoordeling langer dan twee tot vier weken aaneengesloten door te zetten. Helpt het verband, dan kan de behandeling gericht worden voortgezet; verbetert de wond niet, dan is het tijd om de aanpak, de diagnose en de patiënt opnieuw te bekijken. Door zo te werken blijft de antimicrobiële inzet doelgericht.
Combineren met het juiste basisverband
Omdat zilver, honing en PHMB in verschillende verbandvormen bestaan, blijft de gewone afweging gelden. Een sterk exsuderende geïnfecteerde wond vraagt om een antimicrobieel verband met veel absorptie (alginaat of schuim met zilver), een oppervlakkige wond met een infectierisico om een lichtere vorm, en een kwetsbaar wondbed om een antimicrobiële wondcontactlaag. De artikelen over het schuimverband, het alginaatverband en de wondcontactlaag helpen bij die basiskeuze; het antimicrobiële middel kiest u daar bovenop.
Gerelateerde producten
In ons assortiment vindt u antimicrobiële verbanden met zilver, honing en PHMB in meerdere verbandvormen:
- Mepilex Ag schuimverband 10 x 10 cm: schuim met zilver voor matig tot sterk exsuderende geïnfecteerde wonden.
- Melgisorb Ag alginaatverband 10 x 10 cm: alginaat met zilver voor sterk lekkende wonden.
- Atrauman Ag wondcontactlaag 10 x 10 cm: zilver in een beschermende eerste laag.
- Mesitran Border honingverband 10 x 10 cm: medische honing met kleefrand.
- Mesitran wondzalf met medische honing: honingzalf voor het inbrengen in de wond.
- Suprasorb P+PHMB schuimverband 10 x 10 cm: schuim met polyhexanide.
Verder lezen
Voor het overzicht van alle verbandtypen is er de gids Welk wondverband wanneer. De basisvorm waarin het antimicrobiële middel zit, kiest u met behulp van Schuimverband kiezen en Alginaat- en hydrofiberverband kiezen.
Disclaimer
Dit artikel biedt algemene informatie en geen medisch advies. De diagnose van een wondinfectie en de keuze voor een antimicrobiële behandeling horen bij de behandelend arts of wondverpleegkundige; de productinformatie van de fabrikant is leidend voor het gebruik.
Welk antimicrobieel verband past, hangt af van de wond, het exsudaat en de fase van behandeling; ons assortiment dekt zilver, honing en PHMB in meerdere verbandvormen.
