Zwachtels

Zwachtelen gaat mis wanneer de zwachtel voor de ene taak wordt gebruikt terwijl een andere nodig is. Een fixatiezwachtel houdt een kompres op zijn plaats en verder niets. Een ideaalzwachtel geeft druk. Een compressiesysteem levert een gemeten druk over meerdere lagen. Ze zien er op de rol vergelijkbaar uit en gedragen zich totaal verschillend op het been.

Het onderscheid zit in het rekpercentage, en dat staat op de verpakking.

De vier groepen

• Fixatiezwachtels: lichte zwachtels die een kompres of verband op zijn plaats houden, zonder druk te geven.
• Ideaalzwachtels: kortrekkend, geven druk tijdens beweging en worden gebruikt voor compressie en ondersteuning.
• Compressiesystemen: sets van meerdere lagen die samen een vooraf bepaalde druk opbouwen.
• Steunzwachtels: cohesieve zwachtels die aan zichzelf hechten en niet aan huid of haar.

Rekpercentage en wat het doet

Een kortrekkende zwachtel rekt beperkt. Tijdens beweging duwt de spier tegen het onbuigzame verband en ontstaat een hoge werkdruk, terwijl de druk in rust laag blijft. Dat maakt hem draaglijk voor een patiënt die ook ligt. Een langrekkende zwachtel rekt ver en houdt zijn spanning vast, ook in rust, en werkt daardoor eerder als fixatie of steun dan als compressietherapie.

Cohesieve zwachtels hechten aan zichzelf en niet aan huid of haar. Ze blijven zitten zonder klem of pleister, wat handig is op een been of een gewricht waar een klem gaat schuiven.

Compressie hoort bij een indicatie

Compressietherapie volgt een behandelplan en een gemeten druk, niet het gevoel dat het strak genoeg zit. Compressiesystemen bestaan uit meerdere lagen die samen een bepaalde druk opbouwen, vaak met een visuele indicator die laat zien of de zwachtel met de juiste rek is aangelegd. Dat maakt het resultaat minder afhankelijk van wie hem aanlegt.

Voor het aanleggen geldt dat de druk van onder naar boven moet afnemen. Een zwachtel die bovenaan strakker zit dan bij de enkel werkt averechts.

Breedte en lengte

De breedte volgt de omtrek van het lichaamsdeel: smal voor pols en onderarm, breder voor het onderbeen. Een te smalle zwachtel op een dik been snijdt in en geeft ongelijke druk. De lengte bepaalt hoeveel slagen u kunt maken; reken bij het aanleggen met overlap van ongeveer de helft van de breedte per slag.

Wat de zwachtel moet doen

Doel: fixeren, steunen of comprimeren

Bepaal dat eerst, want het rekpercentage volgt daaruit.

Rustdruk

Bij een patiënt die ook ligt is een kortrekkende zwachtel draaglijker dan een langrekkende.

Cohesief of met klem

Cohesief blijft zitten zonder klem en plakt niet aan huid of haar.

Breedte op de omtrek

Smal voor pols en onderarm, breder voor het onderbeen.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een ideaalzwachtel en een fixatiezwachtel?

Een ideaalzwachtel geeft druk en wordt gebruikt voor compressie en ondersteuning. Een fixatiezwachtel houdt alleen een kompres op zijn plaats.

Wat betekent kortrekkend?

Dat de zwachtel beperkt rekt. Daardoor is de druk tijdens beweging hoog en in rust laag.

Waarom moet de druk van onder naar boven afnemen?

Omdat een verband dat bovenaan strakker zit de afvoer belemmert in plaats van ondersteunt.

Plakt een cohesieve zwachtel aan de huid?

Nee, hij hecht alleen aan zichzelf. Daardoor blijft hij zitten zonder klem en zonder aan haar te trekken.