Een schaafwond, een oppervlakkige decubitus in een vroege fase, een genezende wond die nog wat beschutting nodig heeft: voor dit soort oppervlakkige wonden met weinig wondvocht is een hydrocolloïdverband een logische keuze. Het verband sluit de wond af, houdt een vochtig milieu vast en kan dagen blijven zitten. Tegelijk is het juist niet geschikt voor sterk lekkende of geïnfecteerde wonden, en dat onderscheid bepaalt of het verband zijn werk doet.
Dit artikel legt uit hoe een hydrocolloïd werkt, welke varianten er zijn en wanneer een andere keuze beter past. Voor het overzicht van alle verbandtypen is er de gids Welk wondverband wanneer.
Kort samengevat
- Een hydrocolloïd is een zelfklevend verband dat bij contact met wondvocht een gel vormt en zo een vochtig wondmilieu vasthoudt.
- Het past bij oppervlakkige wonden met weinig tot matig exsudaat en ondersteunt het zelfreinigend (autolytisch) oplossen van beslag.
- Het is niet bedoeld voor sterk exsuderende, diepe of geïnfecteerde wonden.
- Een extra dunne uitvoering is geschikt voor heel oppervlakkige wonden en plekken die soepel moeten meebewegen; een transparante variant maakt inspectie zonder verwijderen mogelijk.
- De gel onder het verband en een licht geurtje bij verwijderen zijn normaal en betekenen geen infectie.
Hoe een hydrocolloïdverband werkt
Een hydrocolloïdverband bestaat uit een laag hydrocolloïde deeltjes op een afsluitende drager, vaak een dunne polyurethaanfilm of schuim. Zodra de deeltjes wondvocht opnemen, zwellen ze en vormen ze een zachte gel op het wondoppervlak. Die gel houdt het wondbed vochtig en warm, de omstandigheden waarin cellen het beste migreren. Doordat het verband de wond afsluit, ondersteunt het bovendien autolytische reiniging: het lichaam lost geel beslag en klein necrotisch weefsel zelf op onder het vochtige verband.
De afsluitende werking is meteen de grens van het verband. Een hydrocolloïd kan maar een beperkte hoeveelheid vocht aan. Geeft een wond veel exsudaat af, dan raakt het verband verzadigd, gaat het lekken en verweken de wondranden. Daarom is het type bij uitstek bedoeld voor wonden die weinig vocht produceren.
Standaard of extra dun
De eerste keuze is die in dikte. Een standaard hydrocolloïd heeft meer absorptiecapaciteit en wat demping, geschikt voor oppervlakkige wonden met een beetje meer exsudaat. Een voorbeeld is het Suprasorb H hydrocolloïdverband Standard 10 x 10 cm van Lohmann & Rauscher.
Een extra dunne uitvoering is flexibeler en valt minder op onder kleding. Die beweegt soepel mee op gewrichten en plekken die rekken, en past bij heel oppervlakkige wonden of als bescherming in de laatste genezingsfase. Voorbeelden zijn de Varihesive Extra Dun 10 x 10 cm en het Suprasorb H hydrocolloïdverband dun 5 x 5 cm. De extra dunne variant van DuoDERM is in het assortiment terug te vinden als Duoderm Extra-Thin 7,5 x 7,5 cm.
Transparant of ondoorzichtig
Hydrocolloïden bestaan in een ondoorzichtige en een transparante uitvoering. De transparante variant maakt het mogelijk de wond te beoordelen zonder het verband te verwijderen, wat het aantal verstoringen van het wondbed beperkt. Coloplast voert hiervoor de Comfeel Plus Transparent 10 x 10 cm, naast de flexibele ondoorzichtige Comfeel Plus Flexibel 10 x 10 cm. Houd er rekening mee dat de gel die zich onder het verband vormt er melkachtig en wat geurig uit kan zien bij het wisselen; dat is een normaal gevolg van de werking en geen teken van infectie.
Wanneer wel, wanneer niet
Een hydrocolloïd is op zijn plaats bij oppervlakkige wonden met weinig tot matig exsudaat: schaafwonden, oppervlakkige decubitus in categorie I of II, kleine donorplaatsen en genezende wonden die nog beschutting nodig hebben. De zelfklevende, afsluitende werking maakt het ook tot een praktische keuze voor patiënten die met het verband willen douchen.
Het verband is juist niet geschikt voor sterk exsuderende wonden (daar passen schuim of alginaat), voor diepe wonden en wondholtes, en voor geïnfecteerde wonden: de afsluitende omgeving is bij een infectie ongewenst. Ook bij een kwetsbare, dunne huid rondom de wond vraagt de kleeflaag om voorzichtigheid, omdat verwijderen de huid kan beschadigen.
Hydrogel voor de droge, zwarte wond
Verwant aan het hydrocolloïd is de hydrogel, met een tegenovergestelde taak. Waar een hydrocolloïd vocht opneemt, geeft een hydrogel juist vocht af. Dat maakt hydrogel geschikt voor droge wonden en zwarte, necrotische wonden die opgeweekt moeten worden zodat het dode weefsel autolytisch kan loslaten. Een voorbeeld is de Comfeel Purilon hydrogel van Coloplast, die in een tube wordt aangebracht en met een afdekkend verband op zijn plaats wordt gehouden. De combinatie hydrogel met een afsluitend hydrocolloïd of film is een gangbare manier om een droge, necrotische wond weer op gang te brengen.
Wisselen
Een hydrocolloïd kan meerdere dagen tot ongeveer een week blijven zitten, afhankelijk van de hoeveelheid exsudaat. Het moment van wisselen is goed af te lezen aan de gelbel onder het verband: zodra die de rand nadert of het verband dreigt los te laten, is het tijd. Te lang wachten geeft lekkage en verweking van de wondranden. Bij het verwijderen helpt het om het verband voorzichtig los te rekken in plaats van het er recht af te trekken, zodat de huid eronder intact blijft.
Gerelateerde producten
In ons assortiment vindt u hydrocolloïdverband in standaard, extra dunne en transparante uitvoeringen, plus de verwante hydrogel:
- Suprasorb H hydrocolloïdverband Standard 10 x 10 cm: voor oppervlakkige wonden met wat meer exsudaat.
- Varihesive Extra Dun 10 x 10 cm: flexibel en discreet voor heel oppervlakkige wonden.
- Comfeel Plus Transparent 10 x 10 cm: transparant, voor beoordeling zonder verwijderen.
- Comfeel Plus Flexibel 10 x 10 cm: ondoorzichtig en soepel meebewegend.
- Comfeel Purilon hydrogel: voor het opweken van droge en necrotische wonden.
Verder lezen
Voor de plaats van het hydrocolloïd tussen de andere verbandtypen is er de overzichtsgids Welk wondverband wanneer. Lekt een wond meer dan een hydrocolloïd aankan, dan is een schuimverband of alginaatverband het alternatief.
Disclaimer
Dit artikel biedt algemene informatie en geen medisch advies. Voor specifieke patiëntsituaties zijn de beoordeling van de behandelend arts of wondverpleegkundige en de productinformatie van de fabrikant leidend.
De keuze tussen standaard, extra dun en transparant hangt af van de wond en de locatie; ons assortiment dekt alle uitvoeringen plus de hydrogel voor droge wonden.
