Zoeken

Handhygiëne: handen desinfecteren of wassen?

5 augustus 2026

Handhygiëne is de belangrijkste maatregel tegen de overdracht van micro-organismen in de zorg. De kernvraag is elke dag dezelfde: wanneer gebruikt u handalcohol en wanneer wast u de handen met water en zeep, en hoe doet u beide goed? Dit artikel zet de keuze, de techniek en de inwerktijd op een rij.

Voor het bredere kader is er het overzicht Infectiepreventie: de keten van hand tot oppervlak.

Kort samengevat

  • Handalcohol is de eerste keuze als de handen niet zichtbaar vuil zijn: het werkt sneller en is minder huidbelastend dan wassen.
  • Bij zichtbaar vuil of lichaamsvocht aan de handen wast u met water en zeep.
  • Handalcohol inwrijven duurt ongeveer 30 seconden, tot de handen droog zijn; handen wassen ongeveer 20 seconden.
  • Gebruik genoeg middel om beide handen volledig nat te maken, en vergeet vingertoppen, duimen en tussen de vingers niet.
  • Bij sporenvormers, zoals bij een norovirusuitbraak, is wassen met water en zeep nodig naast desinfectie.

Desinfecteren of wassen: de keuze

De vuistregel is eenvoudig: zijn de handen niet zichtbaar vuil, dan is handalcohol de eerste keuze. Handalcohol bereikt de hele huid, werkt snel en is bij herhaald gebruik minder belastend dan steeds wassen, omdat de meeste middelen een terugvettend bestanddeel bevatten. Zitten er zichtbaar vuil of lichaamsvocht aan de handen, dan schiet desinfectie tekort, want het verwijdert dat vuil niet: in dat geval wast u met water en zeep. Bij bepaalde ziekteverwekkers die slecht op alcohol reageren, zoals het norovirus tijdens een uitbraak, is wassen een noodzakelijke aanvulling op desinfectie.

De momenten voor handhygiëne

Handhygiëne is geen losse handeling maar hoort bij vaste momenten in het zorgproces. De gangbare indeling kent vijf momenten: vóór het aanraken van een patiënt, vóór een schone of aseptische handeling, na mogelijk contact met lichaamsvocht, na het aanraken van een patiënt en na contact met de directe omgeving van de patiënt. Door die momenten aan te houden, ontstaat een vast ritme waarin de handen schoon zijn op precies de plekken in het proces waar overdracht dreigt.

Handalcohol goed gebruiken

Een goede desinfectie staat of valt met genoeg middel en de juiste tijd. Breng een flinke hoeveelheid handalcohol aan in de holte van een droge hand, genoeg om beide handen volledig nat te maken, en wrijf het ongeveer 30 seconden in tot de handen droog zijn. Neem daarbij bewust de plekken mee die vaak worden overgeslagen: de vingertoppen, de duimen, tussen de vingers en de polsen. De handen moeten de hele inwerktijd nat blijven; is het middel eerder verdampt, dan was de hoeveelheid te klein. Voorbeelden zijn de Skinman Soft Protect handdesinfectie 500 ml en de Sterillium med handdesinfectie 1 liter. Voor wie liever een gel gebruikt, is er de Desderman care gel.

Handen wassen goed doen

Bij zichtbaar vuile handen wast u met water en zeep. Maak de handen nat, breng zeep aan en wrijf ongeveer 20 seconden alle vlakken in: handpalmen, handruggen, tussen de vingers, de duimen en de vingertoppen. Spoel daarna goed af en droog de handen zorgvuldig, want vochtige handen geven micro-organismen meer kans en maken de huid kwetsbaarder. Een papieren handdoek die u na gebruik weggooit, is hygiënischer dan een gedeelde stoffen handdoek. Voor de zeepvoorziening zijn er navulbare systemen zoals de Euro No-Touch foam zeepdispenser met bijbehorende hygiënische foam soap navulling.

Huidverzorging hoort erbij

Veelvuldige handhygiëne vraagt veel van de huid, en een beschadigde huid is juist moeilijker schoon te houden en gevoeliger voor irritatie. Goede handalcohol met een terugvettend bestanddeel helpt, en een handcrème op rustmomenten houdt de huid heel. Een verzorgde huid is daarmee geen luxe maar onderdeel van goede handhygiëne: zonder intacte huid lukt consequent desinfecteren op den duur niet.

Gerelateerde producten

In ons assortiment vindt u handdesinfectie, zeep en de bijbehorende dispensers:

Verder lezen

Voor het bredere kader is er Infectiepreventie: de keten van hand tot oppervlak. Voor de chirurgische handwas en de huidvoorbereiding rondom een ingreep is er de vergelijking van de chloorhexidineproducten.

Disclaimer

Dit artikel biedt algemene informatie en geen medisch advies. Voor de exacte werkwijze gelden de geldende hygiënerichtlijn en het protocol van uw organisatie.

Schone handen op het juiste moment zijn de kern van infectiepreventie; ons assortiment dekt handdesinfectie, zeep en dispensers, zodat de juiste keuze altijd binnen handbereik is.

Previous article:
Next article: