Een urinestrip geeft binnen een minuut een eerste beeld bij klachten die op een blaasontsteking wijzen, en is daarmee een dagelijks hulpmiddel in de huisartspraktijk. De uitslag is alleen betrouwbaar als het monster goed is, de timing klopt en u elk vakje op het juiste moment afleest. Dit artikel laat zien welke parameters de Combur-strips meten, met de veelgebruikte Combur 7 als basis en de bredere varianten erbij, na hoeveel seconden u afleest, hoe u stap voor stap te werk gaat en wat een uitslag per vakje betekent.
Kort samengevat
- De Combur 7 meet zeven parameters: pH, leukocyten, nitriet, eiwit, glucose, ketonen en bloed.
- Bredere varianten (Combur 9 en 10) meten daarnaast urobilinogeen, bilirubine en het soortelijk gewicht.
- Lees de strip na ongeveer 60 seconden af; het vakje voor leukocyten na 60 tot 120 seconden.
- Gebruik vers opgevangen middenstroomurine en start de timer direct na het dompelen.
- Leukocyten en nitriet samen, met klachten, passen bij een urineweginfectie; een negatieve strip sluit infectie niet uit.
- Vitamine C, te laat aflezen en overlopen tussen de vakjes zijn de meest voorkomende stoorbronnen.
Welke parameters meet een Combur-strip?
De Combur 7, in de praktijk de meest gebruikte variant, heeft zeven reactievakjes, elk voor een andere parameter:
- pH: de zuurgraad van de urine, als achtergrondgegeven bij het totaalbeeld.
- Leukocyten: witte bloedcellen, een aanwijzing voor een ontsteking in de urinewegen.
- Nitriet: ontstaat wanneer bepaalde bacteriën nitraat omzetten, en wijst op een bacteriële infectie.
- Eiwit: kan passen bij een nierprobleem, een ontsteking of (bij zwangeren) bij verdere evaluatie.
- Glucose: suiker in de urine, dat kan wijzen op diabetes of een verhoogde bloedsuiker.
- Ketonen: passen bij onder meer ontregelde diabetes, vasten, koorts of zware inspanning.
- Bloed: kan wijzen op (microscopisch) bloedverlies; sluit menstruatie als oorzaak uit.
Dit zijn de zeven velden van de Combur 7. De bredere varianten meten meer: de Combur 9 en Combur 10 voegen er drie velden aan toe.
- Urobilinogeen: een afbraakproduct van bilirubine, waarvan normaal een kleine hoeveelheid in de urine zit; een verhoogde waarde kan passen bij een lever- of galwegprobleem of bij afbraak van rode bloedcellen.
- Bilirubine: hoort normaal niet in de urine; een positieve uitslag kan wijzen op een lever- of galwegaandoening.
- Soortelijk gewicht: een maat voor hoe geconcentreerd of verdund de urine is, en daarmee een indruk van de vochtbalans.
Kijk altijd op de buis welke variant u in handen heeft, want het aantal vakjes en de kleurkaart verschillen.
Afleestijden: wanneer leest u elk vakje af?
De afleestijd is het punt waar de meeste fouten ontstaan. Te vroeg of te laat aflezen geeft een verkeerde kleur en dus een verkeerde uitslag. Bij de Combur leest u vrijwel alle vakjes af na ongeveer 60 seconden; alleen leukocyten vragen iets langer, 60 tot 120 seconden. Houd de gebruiksaanwijzing (de bijsluiter, ook wel IFU genoemd) of het etiket op de buis aan, want de fabrikant kan de tijden per lot net anders aangeven.
| Parameter | Afleestijd |
|---|---|
| pH | circa 60 seconden |
| Nitriet | circa 60 seconden |
| Eiwit | circa 60 seconden |
| Glucose | circa 60 seconden |
| Ketonen | circa 60 seconden |
| Bloed | circa 60 seconden |
| Urobilinogeen (Combur 9 en 10) | circa 60 seconden |
| Bilirubine (Combur 9 en 10) | circa 60 seconden |
| Soortelijk gewicht (Combur 10) | circa 60 seconden |
| Leukocyten | 60 tot 120 seconden |
Lees nooit op het oog buiten dit tijdvenster af, en vergelijk niet meerdere strips tegelijk waardoor de timing verschuift. Een keukentimer of de telefoon volstaat, mits u die direct na het dompelen start.
Stap voor stap: van monster tot aflezen
Een betrouwbare uitslag begint bij het monster. Vang bij voorkeur verse middenstroomurine op in een schone beker en test binnen korte tijd; laat urine niet lang staan, want dat verandert de samenstelling. Meng het monster kort zodat bezinksel weer verdeeld is.
- Neem één strip met droge vingers uit de buis en sluit de buis direct weer.
- Dompel alle reactievakjes kort en volledig onder in de urine; roer niet.
- Strijk de zijkant van de strip af langs de rand van de beker of dep kort op absorberend papier, zodat de vakjes niet in elkaar overlopen.
- Start meteen de timer en houd de strip horizontaal.
- Vergelijk elk vakje op het aangegeven tijdstip met de kleurkaart op de buis en noteer de uitslag per parameter direct.
Houd de strip horizontaal tot het aflezen: zo voorkomt u dat vloeistof van het ene vakje naar het andere loopt en de kleur beïnvloedt. Leg de uitslag vast met datum en tijd, en noteer bijzonderheden zoals menstruatie, medicatie of recente vitamine C, want die kunnen de uitslag kleuren.
Wat betekent een uitslag per vakje?
Een urinestrip geeft een semikwantitatieve kleurreactie: een richting, geen exacte waarde. Beoordeel elke parameter altijd samen met de klachten en het onderzoek, nooit los.
- Leukocyten en nitriet: samen positief, met klachten als pijnlijk of vaak plassen, passen sterk bij een urineweginfectie. Nitriet is vrij specifiek, maar negatief nitriet sluit een infectie niet uit (bij een korte blaastijd of bij bacteriën die geen nitraat omzetten).
- Bloed: kan passen bij een infectie, een steen of een andere oorzaak. Sluit menstruatie uit en herhaal of verwijs bij aanhoudende bevindingen, volgens het protocol.
- Eiwit: een signaal dat context vraagt (koorts, inspanning, zwangerschap). Bij twijfel kwantificeren via het lab.
- Glucose en ketonen: kunnen wijzen op een ontregelde suikerhuishouding; beoordeel in de klinische context en zet zo nodig bloedonderzoek in.
- pH: vooral begeleidend; voor therapeutische beslissingen is meestal een laboratoriummeting nodig.
- Urobilinogeen en bilirubine (op de Combur 9 en 10): samen geven ze een aanwijzing richting de lever en galwegen. Bilirubine hoort niet in de urine, en een afwijkende urobilinogeenwaarde vraagt om beoordeling in de context; volg het protocol voor aanvullend onderzoek.
- Soortelijk gewicht (op de Combur 10): beoordeel samen met de vochtstatus, het gebruik van plasmiddelen en het klinische beeld; het zegt iets over de concentratie van de urine, niet over een specifieke aandoening.
Een negatieve strip is geruststellend maar niet absoluut: bij duidelijke klachten blijft het klinische beeld leidend en kan een kweek of laboratoriumonderzoek nodig zijn. Volg hiervoor het lokale protocol, bijvoorbeeld de NHG-richtlijn.
Wat verstoort de uitslag?
De betrouwbaarheid lijdt vooral onder een paar bekende stoorbronnen. Vitamine C (ascorbinezuur) kan onder meer de glucose- en bloedreactie onderdrukken, waardoor een uitslag vals-negatief lijkt. Daarnaast spelen kleurstoffen uit voeding of medicatie, te laat aflezen, overlopen tussen de vakjes en een verkeerd opgevangen of te lang bewaard monster. Vraag bij een onverwachte uitslag naar recente vitamine C of medicatie, en herhaal bij twijfel met een nieuwe strip of kies voor laboratoriumonderzoek.
Bewaren en houdbaarheid
De strips zijn gevoelig voor vocht, licht en temperatuur. Sluit de buis daarom direct na gebruik, bewaar hem droog en koel volgens de verpakking, en gebruik geen strips na de houdbaarheidsdatum of uit een buis die lang open heeft gestaan. Een verkleurd of vochtig reactievakje vóór gebruik betekent dat de strip niet meer betrouwbaar is.
Gerelateerde producten
In ons assortiment vindt u de Combur-teststrips en het bijbehorende opvangmateriaal:
- Roche Combur 7 urineteststrips, 100 stuks: zeven parameters voor de eerste beoordeling.
- Roche Combur 10 urineteststrips, 100 stuks: de uitgebreide variant met onder meer urobilinogeen, bilirubine en soortelijk gewicht.
- Sarstedt urineschroefbeker 100 ml steriel: voor het schoon opvangen van middenstroomurine.
- Urinebeker met schroefdeksel 125 ml: voordelige opvangbeker per omdoos.
Twijfelt u welke Combur-variant het beste bij uw vraag past, lees dan Combur-urinestrip kiezen: klein, middelgroot of uitgebreid.
Veelgestelde vragen
Na hoeveel tijd lees je een Combur-strip af?
Na ongeveer 60 seconden voor de meeste vakjes, en na 60 tot 120 seconden voor leukocyten. Houd de tijd op de buis aan en start de timer direct na het dompelen.
Welke parameters zitten op de Combur 7?
pH, leukocyten, nitriet, eiwit, glucose, ketonen en bloed. De Combur 10 voegt urobilinogeen, bilirubine en soortelijk gewicht toe.
Sluit een negatieve strip een blaasontsteking uit?
Nee. Bij duidelijke klachten blijft het klinische beeld leidend; een negatieve strip sluit een infectie niet volledig uit. Volg het lokale protocol voor wel of geen kweek.
Speelt vitamine C echt een rol?
Ja. Ascorbinezuur kan bepaalde reactievakjes onderdrukken en zo een vals-negatieve uitslag geven. Vraag ernaar en herhaal of kies bij twijfel voor laboratoriumonderzoek.
Disclaimer
Dit artikel biedt algemene informatie en geen medisch advies. Volg altijd de gebruiksaanwijzing van de fabrikant en het protocol van uw praktijk of instelling. Bij twijfel over een uitslag is de arts het juiste aanspreekpunt.
Een urinestrip is sterk als snelle eerste stap, mits goed afgelezen; de uitslag krijgt pas betekenis in combinatie met de klachten en het verdere onderzoek.
