Een snee in de kin van een peuter, een kleine operatiewond, een wondje op het voorhoofd na een val: voor kleine, rechte wonden met weinig spanning is huidlijm vaak de snelste en minst belastende manier om ze te sluiten. Geen verdoving, geen naald en geen afspraak om hechtingen te verwijderen. Toch is huidlijm niet zomaar secondelijm voor de huid. De producten verschillen in samenstelling, stroperigheid en verpakking, en het resultaat hangt sterk af van de techniek: hoe dun de laag is, of de lijm buiten de wond blijft en hoe lang de randen worden vastgehouden. Hieronder staat wat huidlijm is, het verschil tussen de gangbare producten, hoe huidlijm wordt aangebracht en wat de patiënt daarna moet weten.
Kort samengevat
- Wanneer: kleine, rechte, schone wonden met gladde randen die zonder kracht tegen elkaar te leggen zijn. Niet bij spanning, op slijmvlies, bij een geïnfecteerde of actief bloedende wond, en voorzichtig rond het oog.
- Samenstelling: huidlijm is cyanoacrylaat. Histoacryl bevat n-butyl-2-cyanoacrylaat, Dermabond 2-octyl-cyanoacrylaat.
- Techniek: wond droog, randen tegen elkaar, een dunne laag óp de huid (nooit ín de wond), of meerdere dunne lagen als de gebruiksaanwijzing dat voorschrijft, en de randen ongeveer 30 tot 60 seconden vasthouden.
- Nazorg: geen zalf of crème op de lijm, kort douchen kan, niet weken of zwemmen. De lijm laat na 5 tot 10 dagen vanzelf los.
Wat huidlijm is en hoe het werkt
Huidlijm, ook wondlijm of weefsellijm genoemd, is een vloeibare cyanoacrylaat. In de verpakking is het een monomeer; zodra de lijm in contact komt met het vocht dat altijd op de huid aanwezig is, gaat hij polymeriseren en hardt hij binnen korte tijd uit tot een dun, stevig laagje. Dat laagje overbrugt de wondranden en houdt ze tegen elkaar terwijl de huid eronder geneest. Het dekt de wond tegelijk af, zodat er meestal geen verband nodig is. Na enkele dagen tot ruim een week laat de film met de bovenste huidlaag vanzelf los.
De uitharding geeft warmte af. Patiënten voelen dat soms als een kort warm of prikkend gevoel, vooral als er een dikke laag is aangebracht. Ook dat is een reden om de lijm dun aan te brengen.
Wanneer wel, wanneer niet
Huidlijm is bedoeld voor wonden die ook met hechtstrips gesloten zouden kunnen worden: kort, recht, oppervlakkig, met weinig spanning. Uit de Cochrane-review van Farion e.a. blijkt dat huidlijm bij zulke wonden een vergelijkbaar cosmetisch resultaat geeft als hechten, sneller is en minder pijn doet, maar dat de wond iets vaker weer opengaat. Wanneer hechtstrips, wanneer huidlijm en wanneer hechten de betere keuze is, en wanneer een wond überhaupt gesloten mag worden, staat uitgebreid in het artikel over hechtstrips, wondlijm of hechten.
Huidlijm is niet geschikt:
- bij wonden onder spanning, over gewrichten en knokkels, tenzij het gewricht wordt gefixeerd, en bij gapende wonden die niet zonder kracht te sluiten zijn;
- op slijmvlies, zoals de binnenkant van de mond of lip, en op de overgang van huid naar slijmvlies;
- bij een geïnfecteerde wond, een vervuilde wond of een bijtwond;
- bij een wond die nog actief bloedt: vocht en bloed laten de lijm te snel en ongelijkmatig uitharden;
- op huid met dichte beharing en bij decubitus- of gangreneuze wonden;
- bij een bekende overgevoeligheid voor cyanoacrylaat, formaldehyde, de kleurstof in gekleurde lijm of benzalkoniumchloride (Dermabond Advanced).
Rond het oog kan huidlijm wel, maar met extra voorzorg: de lijm mag niet in het oog lopen.
Histoacryl en Dermabond: de verschillen
Op de Nederlandse markt zijn vooral twee families gangbaar. Ze werken volgens hetzelfde principe, maar verschillen in samenstelling en vooral in de manier van aanbrengen.
| Histoacryl (B. Braun) | Dermabond (Ethicon) | |
|---|---|---|
| Samenstelling | n-butyl-2-cyanoacrylaat | 2-octyl-cyanoacrylaat |
| Verpakking | Ampul van 0,5 ml, aanbrengen druppelsgewijs | Applicator met interne ampul en borstelkop (Advanced) of flacon met hoge viscositeit |
| Uitvoeringen | Blauw en kleurloos | Advanced 0,7 ml; high viscosity 0,5 ml; Mini 0,36 ml; Prineo met gaasstrook voor lange incisies |
| Laag | Een heel dunne film | Advanced: één doorgaande laag; high viscosity en Mini: meerdere dunne lagen |
| Typisch gebruik | Kleine wonden, nauwkeurig druppelen, ook bij kinderen | Kleine tot langere incisies en wonden, ook na een ingreep |
Blauw of kleurloos. Bij Histoacryl kleurt de blauwe uitvoering de lijmlaag, zodat goed te zien is hoe dik en hoe breed hij is aangebracht. De kleurloze uitvoering valt minder op, wat in het gezicht prettig kan zijn. De lijm blijft na uitharden ongeveer een week zichtbaar zitten.
Viscositeit. Een dunvloeibare lijm loopt makkelijk uit, ook naar plekken waar hij niet hoort. Een lijm met hoge viscositeit, zoals Dermabond high viscosity en Dermabond Mini, blijft beter op de plek waar hij wordt aangebracht, wat helpt op een gewelfd of schuin huidoppervlak.
Lange incisies. Voor lange operatiewonden bestaat met Dermabond Prineo een combinatie van een zelfklevende gaasstrook met lijm: de strook verdeelt de trekkracht over de hele lengte van de incisie. Dat is gereedschap voor de OK en de polikliniek, niet voor de spreekkamer van de huisarts.
Naast deze merken zijn er ook andere huidlijmen voor kleine wonden, met een eigen applicator. Lees bij elk product de gebruiksaanwijzing: de hoeveelheid lagen, de tijd dat de randen moeten worden vastgehouden en de nazorg verschillen per product.
Huidlijm aanbrengen in zes stappen
- Bereid de wond voor zoals bij elke wondsluiting: spoelen, vuil en avitaal weefsel verwijderen, de bloeding stelpen. Is er een diepere laag die gesloten moet worden, hecht die dan eerst onderhuids.
- Maak de wond droog door hem met een steriel gaasje droog te deppen. Vocht en bloed verstoren de uitharding.
- Leg de patiënt goed neer, zo dat de lijm van gevoelige plekken af loopt. Bij een wond op het voorhoofd of bij de wenkbrauw ligt het hoofd zo dat de lijm niet richting het oog kan lopen; een gaasje over het oog geeft extra bescherming.
- Breng de wondranden tegen elkaar met gehandschoende vingers of een pincet, zonder kracht. Lukt dat niet zonder trekken, dan is de wond niet geschikt voor lijm.
- Breng een dunne laag aan óp de huid, over de gesloten wondranden heen en een klein stukje over de huid ernaast. Druk de applicator of ampul niet in de wond: lijm tussen de wondranden belemmert de genezing en kan het cosmetische resultaat verslechteren. Bij Histoacryl een heel dunne film, druppelsgewijs langs de wond; bij Dermabond Advanced één doorgaande laag met een lichte strijkbeweging. Bij Dermabond high viscosity en Dermabond Mini gaat de lijm in meerdere dunne lagen, volgens de gebruiksaanwijzing met ongeveer 30 seconden tussen de lagen.
- Houd de randen vast tot de lijm is uitgehard: bij Histoacryl volgens de gebruiksaanwijzing ongeveer 30 seconden, bij Dermabond Advanced ongeveer 60 seconden. De lijm is volledig uitgehard als hij niet meer plakkerig aanvoelt.
Lijm die op een verkeerde plek terechtkomt, laat zich na het uitharden losmaken met vaseline of een zalf op vaselinebasis, die de lijmfilm verweekt. Om dezelfde reden moet de huid waar de lijm moet hechten vrij zijn van vaseline en zalf. Haal de film nooit los door de wondranden uit elkaar te trekken; laat hem verweken en schil hem er dan af.
Nazorg voor de patiënt
- Geen zalf, crème of vloeibare middelen op de lijm: die verzwakken de film, waardoor hij te vroeg loslaat.
- Kort douchen kan; daarna voorzichtig droogdeppen. Niet in bad, niet zwemmen en de wond niet laten weken of schrobben tot de lijm vanzelf is losgelaten.
- Niet krabben of pulken aan de lijmlaag, ook niet als de randen loskomen.
- Afdekken is meestal niet nodig. Wordt toch een pleister gebruikt, plak die dan niet op de lijmfilm zelf, want bij het verwijderen trekt de pleister de lijm mee.
- Loslaten: de lijm laat volgens de patiënteninformatie van de fabrikanten meestal na 5 tot 10 dagen vanzelf los.
- Zon: bescherm het litteken minstens 3 maanden tegen zonlicht.
- Contact opnemen bij roodheid die uitbreidt, toenemende pijn, zwelling, pus of koorts, of als de wond weer opengaat.
Geef de patiënt deze adviezen mee op papier: zeker bij kinderen is het belangrijk dat ouders weten dat er geen crème op mag, terwijl dat juist een reflex is bij een wondje.
Huidlijm in de spreekkamer en de kliniek
Voor een huisartspraktijk zijn kleine verpakkingen het meest praktisch: een doosje ampullen of een paar applicators, die per patiënt worden gebruikt en daarna weggegooid. Huidlijm is voor eenmalig gebruik en wordt na een behandeling niet bewaard voor de volgende patiënt. Let op de houdbaarheidsdatum en bewaar de lijm volgens de gebruiksaanwijzing, droog en niet in de zon. Klinieken die veel kleine ingrepen doen, kiezen vaak voor een applicator met borstelkop omdat die bij een langere incisie een gelijkmatige laag geeft. We horen van praktijken dat de lijm soms te lang in de kast ligt en dan over datum is op het moment dat hij nodig is; een kleine verpakking die wordt opgebruikt, voorkomt dat.
Gerelateerde producten
Ons assortiment bevat huidlijm in ampul en applicator, en de hechtstrips en hechtmaterialen voor wonden waar lijm niet past.
- Histoacryl 0,5 ml, 5 ampullen, blauw: n-butyl-2-cyanoacrylaat, ook kleurloos.
- Dermabond Advanced huidlijm 0,7 ml, 6 stuks: applicator met borstelkop, ook per 12 stuks.
- Dermabond high viscosity huidlijm 0,5 ml, 6 stuks: minder uitlopen, ook als Dermabond Mini 0,36 ml voor kleine wonden.
- Dermabond Prineo huidsluitingssysteem 22 cm: gaasstrook met lijm voor lange incisies, ook in 42 cm.
- Klinion Skin Adhesive huidlijm 0,5 ml, 12 stuks: met applicator, voor kleine oppervlakkige wondjes.
- 3M Steri-Strip wondsluitingen 6 x 75 mm: voor wonden die beter met hechtstrips gesloten kunnen worden.
Veelgestelde vragen
Is huidlijm hetzelfde als secondelijm?
Beide zijn cyanoacrylaten, maar huidlijm is een steriel medisch hulpmiddel met een samenstelling die is gemaakt en getest voor gebruik op de huid. Secondelijm uit de bouwmarkt is niet steriel en niet bedoeld voor wonden.
Kan huidlijm bij kinderen?
Ja, huidlijm wordt juist bij kinderen veel gebruikt, omdat er geen verdoving en geen naald nodig is en er geen afspraak volgt om hechtingen te verwijderen. Voorwaarde is dat het kind stil kan liggen terwijl de lijm uithardt.
Hoe verwijder ik huidlijm van de verkeerde plek?
Met vaseline of een zalf op vaselinebasis, die de lijmfilm na enige tijd verweekt, zodat hij er voorzichtig af te schillen is. Niet trekken aan de huid of aan de wondranden.
Hoe lang blijft huidlijm zitten?
Meestal 5 tot 10 dagen; daarna laat de lijm met de bovenste huidlaag vanzelf los. Wie eraan krabt of de wond laat weken, verliest de film eerder.
Disclaimer
Dit artikel biedt algemene informatie en geen medisch advies. De keuze voor een wondsluitmethode hoort bij een arts of bevoegde zorgverlener; de gebruiksaanwijzing van het gebruikte product en de NHG-Behandelrichtlijn Traumatische wonden en bijtwonden zijn leidend.






