Hechtingen verwijderen is in de huisartspraktijk een van de meest uitgevoerde kleine verrichtingen, vaak door de doktersassistent of praktijkverpleegkundige, en in de wijkverpleging een vaste handeling na een ingreep. Het duurt een paar minuten, maar twee dingen bepalen of het goed gaat: het moment en de techniek. Te vroeg verwijderd, en de wond kan weer openwijken; te laat, en de draad laat zichtbare puntjes in het litteken achter of raakt ingegroeid. Een verkeerde knip trekt het vuile buitenstuk van de draad door het wondkanaal. Hieronder staan de termijnen per lichaamsdeel uit de NHG-Behandelrichtlijn, het materiaal dat ervoor nodig is en de werkwijze stap voor stap, ook voor doorlopende hechtingen en huidnietjes.
Kort samengevat
- Termijn: gelaat 5 dagen; behaarde hoofdhuid, armen en tenen 7 dagen; handen 10 dagen; romp, benen en voeten 14 dagen. Bij veel spanning op de wond of veel wondvocht enkele dagen langer.
- Techniek: de knoop met een pincet optillen, de draad direct onder de knoop dicht bij de huid doorknippen en de hechting aan de knoop eruit trekken, in de richting van de wondlijn.
- Materiaal: een anatomisch pincet en een fijne schaar of een stitch cutter, bij voorkeur als steriele set voor eenmalig gebruik; voor nietjes een nietjesverwijderaar.
- Wijkt de wond: stoppen, de overige hechtingen laten zitten, de wond met hechtstrips ondersteunen en de arts laten beoordelen.
Wanneer hechtingen eruit mogen
Het moment hangt vooral af van de plek op het lichaam. Waar de huid goed doorbloed is, zoals in het gezicht, geneest een wond snel en kunnen de hechtingen er vroeg uit; dat voorkomt bovendien de puntjes in het litteken die ontstaan als draad lang blijft zitten. Op plekken met een tragere genezing en meer spanning, zoals de rug en de benen, blijven ze langer zitten. De NHG-Behandelrichtlijn Traumatische wonden en bijtwonden geeft de volgende richttermijnen voor niet-oplosbare hechtingen.
| Plek | Richttermijn |
|---|---|
| Gelaat | 5 dagen |
| Behaarde hoofdhuid | 7 dagen |
| Armen | 7 dagen |
| Tenen | 7 dagen |
| Handen | 10 dagen |
| Romp | 14 dagen |
| Benen en voeten | 14 dagen |
Staat er veel spanning op de wond, bijvoorbeeld over een gewricht, of is er veel wondvocht, dan worden de hechtingen enkele dagen later verwijderd. Bij een wond die in het ziekenhuis of door een specialist is gehecht, geldt de termijn die de behandelaar heeft opgegeven. Thuisarts.nl noemt voor patiënten in het algemeen 5 tot 14 dagen, waarbij de plek van de hechtingen bepalend is.
Wat de patiënt tot die tijd doet
Volgens Thuisarts.nl blijft de wond de eerste 24 uur droog. Daarna kan de patiënt maximaal 10 minuten douchen en de wond voorzichtig droogdeppen. Baden en zwemmen kunnen pas als de hechtingen eruit zijn. Dezelfde dag contact opnemen is nodig bij pus uit de wond, koorts van 38 graden of hoger, toenemende pijn, een wond die dikker, warmer of roder wordt, of hechtingen die loslaten terwijl de wond niet dicht is.
Wat er nodig is
- Pincet: een anatomisch pincet met fijne punten om de knoop vast te pakken en op te tillen.
- Schaar of stitch cutter: een fijne, rechte schaar (zoals een iris- of iridectomieschaar), een onthechtingsschaar of een stitch cutter. De onthechtingsschaar volgens Spencer heeft een haakvormige uitsparing in de onderste punt die onder de draad schuift; de stitch cutter is een klein, gebogen mesje aan een heft dat de draad met een korte beweging doorsnijdt. Beide maken het makkelijk om dicht bij de huid te knippen zonder de huid te raken.
- Gaasjes om de wond schoon te maken en droog te deppen.
- Hechtstrips, voor het geval de wond na het verwijderen wat ondersteuning nodig heeft.
- Nietjesverwijderaar bij een wond die met huidnietjes is gesloten.
- Handschoenen en een naaldencontainer voor een gebruikte stitch cutter.
Veel praktijken en thuiszorgorganisaties werken met steriele onthechtsets voor eenmalig gebruik: een pincet, een schaar en een paar gaasjes in één verpakking, soms met een afdekveld. Dat scheelt reinigen en steriliseren en past goed bij een korte controleafspraak. Wie zelf instrumenten herverwerkt, gebruikt een herbruikbare RVS-schaar en -pincet, die na gebruik volgens het reinigings- en sterilisatieprotocol worden behandeld.
Werkwijze bij losse hechtingen
- Controleer de dossiergegevens: de datum van hechten, de afgesproken termijn en het aantal hechtingen. Bij een ontstoken wond wordt eerst de arts geïnformeerd.
- Zorg voor goed licht en een comfortabele houding van de patiënt. Trek handschoenen aan; de wond zelf wordt niet met de handen aangeraakt.
- Beoordeel de wond: zijn de wondranden goed tegen elkaar gegroeid, is er geen roodheid, zwelling of vocht? Bij twijfel eerst de arts laten kijken.
- Maak de hechtdraden en de huid eromheen schoon of desinfecteer ze volgens het praktijkprotocol, zodat korstjes rond de knopen loskomen; vraag bij desinfecteren eerst naar een allergie voor het middel.
- Til de knoop op met het pincet, zodat er net onder de knoop een stukje draad zichtbaar wordt dat in de huid zat.
- Knip de draad direct onder de knoop door, dicht bij de huid, aan één kant van de knoop. Zo wordt er geen stuk draad dat buiten de huid zat door het wondkanaal getrokken.
- Trek de hechting eruit aan de knoop, met een rustige beweging in de richting van de wondlijn. Trekken van de wond af kan de wondranden uit elkaar trekken.
- Herhaal voor alle hechtingen en tel ze na: vergelijk het aantal met het dossier, zodat er geen draadje achterblijft.
- Maak de wond schoon en dek zo nodig af met een pleister of ondersteun met hechtstrips. Noteer de handeling, het aantal verwijderde hechtingen en de bevindingen in het dossier.
Als de wond openwijkt
Wijken de wondranden tijdens het verwijderen uit elkaar, stop dan en laat de overige hechtingen zitten. Ondersteun het al vrijgekomen deel met hechtstrips en laat de arts beoordelen of de rest later verwijderd kan worden. Veel praktijkprotocollen schrijven daarom voor om eerst om de andere hechting of het andere nietje te verwijderen, en de rest pas als de wond niet wijkt.
Doorlopende en intracutane hechtingen
Een doorlopende hechting bestaat uit één draad met aan het begin en eind een knoop. Bij een doorlopende hechting boven op de huid wordt elke lus apart doorgeknipt, steeds dicht bij de huid, en worden de losse stukjes met het pincet verwijderd. Bij een intracutane hechting loopt de draad onder de huid door en komt alleen aan de uiteinden naar buiten. De ene kant wordt dan dicht bij de huid afgeknipt en de draad aan de andere kant er in de lengterichting voorzichtig uit getrokken. Een intracutane hechting met oplosbaar materiaal hoeft niet verwijderd te worden. Komen bij een oplosbare hechting draadjes of knoopjes boven de huid uit die irriteren, dan kunnen die boven de huid worden afgeknipt.
Welk materiaal er bij het hechten is gebruikt, oplosbaar of niet, staat in het dossier of de ontslagbrief. Meer over de soorten hechtdraad staat in het artikel over hechtdraad kiezen.
Huidnietjes verwijderen
Huidnietjes (ook wel agraves genoemd) worden vooral na operaties gebruikt, bijvoorbeeld na een heup- of knieoperatie of een buikoperatie, en worden in de thuiszorg of huisartspraktijk verwijderd. Daarvoor is een speciale nietjesverwijderaar nodig; met een pincet of schaar lukt het niet zonder de huid te beschadigen.
- Schuif het onderste lipje van de verwijderaar onder het midden van het nietje.
- Knijp de verwijderaar volledig dicht. Het nietje buigt in het midden door, waardoor beide pootjes uit de huid omhoogkomen.
- Til het nietje recht omhoog uit de huid, zonder te draaien of te trekken.
- Herhaal voor alle nietjes, tel ze na en vergelijk het aantal met de opgave van het ziekenhuis.
Ook bij nietjes geldt: wijkt de wond, stop dan, laat de overige nietjes zitten en overleg met de behandelaar.
Na het verwijderen
- De wond hoeft meestal niet meer afgedekt te worden. Een pleister of gaasje kan prettig zijn op een plek waar kleding schuurt.
- Het litteken is de eerste maanden kwetsbaar. Thuisarts.nl adviseert het minstens 3 maanden tegen zonlicht te beschermen; na ongeveer een jaar verandert een litteken meestal niet meer.
- Zware belasting van de wond, zoals intensief sporten, kan in de eerste weken na het verwijderen nog te veel spanning op het jonge littekenweefsel zetten. Volg het advies van de behandelaar.
In de gesprekken met praktijken en thuiszorgteams horen we vaak dat de schaar die in de la ligt eigenlijk een verbandschaar is: te grof om dicht bij de huid onder een knoopje te komen. Een fijne onthechtingsschaar, een stitch cutter of een kant-en-klare onthechtset maakt de handeling sneller en prettiger voor de patiënt.
Gerelateerde producten
Ons assortiment bevat losse onthechtingsinstrumenten en complete sets voor eenmalig gebruik.
- Hartmann MediSet hechtingverwijderset compact met draadschaar en pincet: steriel, voor een korte controleafspraak. Ook met afdekveld en iridectomieschaar: MediSet hechtingverwijderset met iridectomieschaar.
- Onthechtset steriel, 10 stuks: met irisschaar, anatomisch pincet en gazen.
- HEKA hechtingverwijderingsset steriel: met hechtingschaartje met haakvormige punt.
- Swann Morton uitschuifbare stitch cutter, steriel, 10 stuks: met intrekbaar mesje, ook als wegwerp stitch cutter met heft.
- Spencer onthechtingsschaar 12 cm RVS: herbruikbaar, ook in 9 en 14 cm en als linkshandige uitvoering.
- Hartmann MediSet huidnietjesverwijderaar steriel, 10 cm: voor het verwijderen van huidnietjes.
Veelgestelde vragen
Mag een doktersassistent hechtingen verwijderen?
Ja, het verwijderen van hechtingen wordt in de huisartspraktijk vaak door de doktersassistent of praktijkverpleegkundige gedaan, als die daartoe bekwaam is en volgens het praktijkprotocol werkt. De arts blijft eindverantwoordelijk en beoordeelt de wond bij twijfel of tekenen van infectie.
Wat als de hechtingen te lang zijn blijven zitten?
Dan kan de huid over de knoop heen groeien en is de draad lastiger te pakken. Week korstjes eerst los met een vochtig gaasje en til de knoop voorzichtig op. Puntvormige littekentjes langs de wond worden waarschijnlijker naarmate draad langer blijft zitten.
Doet hechtingen verwijderen pijn?
Meestal voelt de patiënt alleen een kort trekje. Een fijne schaar of stitch cutter die precies onder de knoop komt, en een rustige trekbeweging in de richting van de wond, houden het zo comfortabel mogelijk.
Kan een patiënt hechtingen zelf verwijderen?
Sommige ziekenhuizen geven patiënten na een eenvoudige ingreep instructie om een hechting zelf te verwijderen. Doe dat alleen als de behandelaar het zo heeft afgesproken.
Disclaimer
Dit artikel biedt algemene informatie en geen medisch advies. De termijn voor het verwijderen van hechtingen wordt bepaald door de behandelaar; het praktijkprotocol en de NHG-Behandelrichtlijn Traumatische wonden en bijtwonden zijn leidend.






