Een perifeer infuus, een PICC-lijn of een aangeprikte poort heeft één ding gemeen: de insteekplaats moet afgedekt, de katheter gefixeerd en de huid eronder gezond blijven, terwijl de insteekplaats elke dag beoordeeld moet kunnen worden. De infuuspleister doet dat werk. De keuze lijkt simpel, maar in de kast liggen inmiddels transparante folies met en zonder fixatierand, non-woven pleisters met een splitkompres, folies met een chloorhexidinegelpad en losse fixatiehulpmiddelen. Dit artikel zet de soorten naast elkaar, vat samen wat de Nederlandse SRI-richtlijn Intravasculaire katheters (2026) en de internationale richtlijnen van CDC en INS erover zeggen, en beschrijft wanneer en hoe een infuuspleister wordt gewisseld.
Kort samengevat
- Standaard is steriele transparante polyurethaanfolie: de insteekplaats blijft zichtbaar en de folie fixeert de katheter. Steriel gaas met tape alleen bij overgevoeligheid voor polyurethaan of bij sterk transpireren; dat gaas wordt dagelijks vervangen.
- Wisselen op indicatie, niet op de kalender: zodra de folie loslaat, vochtig of zichtbaar vuil is. Internationale richtlijnen noemen daarnaast een maximum van 7 dagen voor folie en 2 dagen voor gaas (CDC voor centrale lijnen, INS ook voor perifere infusen).
- Chloorhexidinefolie is geen standaard. De SRI adviseert een perifeer infuus bij voorkeur niet met chloorhexidinefolie af te dekken en reserveert het bij centrale lijnen voor afdelingen met een aantoonbaar verhoogde infectie-incidentie.
- PICC en niet-getunnelde CVK worden bij voorkeur gefixeerd met een hechtingsvrij fixatiesysteem; een perifeer infuus krijgt extra fixatie alleen als de kans op dislocatie groot is.
- Dagelijks inspecteren op roodheid, pijn, zwelling en lekkage; een perifeer infuus wordt niet routinematig vervangen, wel direct bij tekenen van flebitis of infectie.
Wat een infuuspleister moet doen
De richtlijn gebruikt de term afdekfolie of IV-fixatieverband; op de werkvloer en in webshops heet hetzelfde product infuuspleister. Wat het ook heet, het product moet drie dingen tegelijk kunnen. Ten eerste de insteekplaats afsluiten voor bacteriën en vocht van buiten, terwijl huidvocht van binnen kan verdampen; daarom is standaardfolie semipermeabel (doorlatend voor waterdamp, ondoorlatend voor vloeistof en micro-organismen). Ten tweede de katheter op zijn plaats houden, zodat hij niet schuift, knikt of eruit glijdt: elke beweging van de katheter in de vene prikkelt de vaatwand en verhoogt de kans op flebitis. Ten derde inspectie mogelijk maken zonder het verband te verwijderen; dat is het grote voordeel van transparante folie boven een gaaskompres.
De soorten naast elkaar
| Soort | Insteekplaats zichtbaar | Wisselen | Wanneer | Voorbeeld in ons assortiment |
|---|---|---|---|---|
| Transparante polyurethaanfolie (standaard) | Ja | Op indicatie; internationaal max. 7 dagen | Eerste keus bij perifeer infuus, PICC, CVK en aangeprikte poort | Tegaderm I.V. 7 x 8,5 cm, IV3000 1-Hand |
| Folie met versterkte rand en fixatiestrips | Ja | Op indicatie; internationaal max. 7 dagen | Katheters met hogere trekbelasting, PICC en CVK | Tegaderm I.V. Advanced (in de PICC/CVC-set) |
| Non-woven pleister met splitkompres | Nee | Dagelijks | Overgevoeligheid voor polyurethaan, transpireren, nabloeden | Cosmopor I.V. 6 x 8 cm |
| Folie met chloorhexidinegelpad | Ja (gelpad is transparant) | Op indicatie; max. 7 dagen | Alleen bij CVK op indicatie van de instelling; niet bij perifeer infuus | Tegaderm CHG |
| Hechtingsvrij fixatiesysteem plus folie | Ja | Meestal wekelijks met de folie | PICC, niet-getunnelde CVK, midline | Tegaderm PICC/CVC-fixatieset |
Transparante folie: de standaard
De SRI-richtlijn Intravasculaire katheters (februari 2026, opvolger van de WIP-richtlijn over infuuskatheters) adviseert de insteekplaats van een perifeer veneuze katheter bij voorkeur af te dekken met steriele standaard polyurethaanfolie en de katheter daarmee ook te fixeren. Dezelfde folie is de eerste keus voor PICC, niet-getunnelde CVK en een aangeprikte poortkatheter. Een variant met een zachte niet-transparante rand (border) mag ook; de richtlijn vond geen bewijs dat die minder infecties geeft, maar hij kan prettiger zitten op plekken met veel beweging.
Binnen de folies bestaan praktische verschillen. Een standaard infuuspleister zoals de Tegaderm I.V. transparante infuuspleister 7 x 8,5 cm heeft een inkeping voor de katheterhub en een los fixatiestripje voor de slang. De IV3000 1-Hand infuusfolie 6 x 7 cm zit in een aanbrengkader waardoor hij met één hand is aan te brengen terwijl de andere hand de canule fixeert. Tegaderm I.V. Advanced heeft een met stof versterkte rand, een diepe inkeping voor hub en lumen en extra fixatiestrips; deze folie zit in de Tegaderm PICC/CVC-fixatieset met I.V. Advanced pleister. Let op het verschil met een gewoon transparant wondverband: Tegaderm Film is dezelfde folie, maar zonder inkeping en strips, bedoeld voor wonden en als secundair verband.
Non-woven pleister met splitkompres
Voor patiënten die overgevoelig zijn voor polyurethaan of die zo transpireren dat folie niet blijft zitten, adviseert de SRI steriel gaas met tape. Een kant-en-klare vorm daarvan is de Cosmopor I.V. infuuspleister 6 x 8 cm: een zachte non-woven pleister met een niet-verklevend kompres op de insteekplaats, een opening voor de canule en een apart polsterkussentje dat drukplekken door de hub voorkomt. Ook direct na het inbrengen, als de insteekplaats nog wat nabloedt, is zo'n absorberende pleister praktischer dan folie. Het nadeel is dat de insteekplaats niet zichtbaar is; de richtlijn vraagt daarom dagelijks wisselen en inspectie. Zodra het bloeden of transpireren voorbij is, gaat de voorkeur weer naar transparante folie.
Chloorhexidinefolie: wanneer wel, wanneer niet
Een chloorhexidineverband zoals Tegaderm CHG 8,5 x 11,5 cm is transparante folie met een gelpad van 2% chloorhexidinegluconaat dat op de insteekplaats ligt en daar tot 7 dagen chloorhexidine afgeeft. Het bewijs komt vooral van de intensive care: in de Franse RCT van Timsit (2012, 1.879 IC-patiënten met een centrale of arteriële lijn) daalde het aantal kathetergerelateerde bloedbaaninfecties met 60% ten opzichte van standaardfolie. De Cochrane-review van Ullman (2015, 22 studies) vond voor met een antimicrobieel middel geïmpregneerde verbanden bij centrale katheters een relatief risico van 0,60 ten opzichte van alle andere verbanden. De CDC beveelt sinds 2017 zo'n verband aan bij kortdurende, niet-getunnelde centrale katheters bij volwassenen; de INS trekt dat door naar patiënten ouder dan twee maanden.
De Nederlandse richtlijn is terughoudender. Omdat chloorhexidine breed wordt gebruikt en resistentie en kruisresistentie een reëel risico zijn (Gezondheidsraad 2016), adviseert de SRI chloorhexidinefolie bij centrale katheters alleen te overwegen wanneer de lokale infectie-incidentie hoger is dan verwacht, ondanks goede naleving van de basismaatregelen. Voor een perifeer infuus vond de werkgroep geen enkele studie en adviseert zij chloorhexidinefolie bij voorkeur niet te gebruiken. Wie het wel inzet, houdt rekening met de contra-indicaties van de fabrikant: niet bij zuigelingen jonger dan twee maanden, niet op beschadigde huid, niet bij overgevoeligheid voor chloorhexidine en niet op een insteekplaats die nog bloedt of lekt. Contactdermatitis komt voor (ongeveer 1% in de studie van Timsit). Kortom: een gewone transparante folie is in Nederland de norm; chloorhexidinefolie is een gerichte keuze van de instelling, niet van het moment.
Fixatie: wanneer folie niet genoeg is
Bij een PICC, een midline en een niet-getunnelde CVK adviseert de SRI de katheter bij voorkeur te fixeren met een hechtingsvrij fixatiesysteem, omdat dat minder insteekplaatsinfecties en bloedbaaninfecties geeft dan hechten (bewijskracht laag). Tape en weefsellijm worden als fixatie afgeraden; niet-steriele tape hoort nooit over de insteekplaats. De Tegaderm PICC/CVC-fixatieset met CHG-pleister en de variant met I.V. Advanced combineren zo'n fixatiehulpmiddel met de bijpassende folie in één steriele set. Bij een perifeer infuus is de folie zelf meestal voldoende; aanvullende fixatie is volgens de richtlijn alleen zinvol als de kans op dislocatie groot is, bijvoorbeeld bij een onrustige of verwarde patiënt of een canule op een ongunstige plek. De fixatiestrips die bij de meeste folies zitten, gaan over de slang en de hub, nooit over de insteekplaats.
Wanneer wisselen
De SRI-richtlijn kent geen vaste wisseltermijn voor folie. Folie en chloorhexidinefolie worden vervangen zodra ze loslaten, vochtig zijn of zichtbaar verontreinigd; steriel gaas dagelijks. De internationale richtlijnen van CDC en INS voegen daar een bovengrens aan toe: transparante folie ten minste elke 7 dagen, gaas ten minste elke 2 dagen. De Cochrane-review van Gavin (2016) vond geen bewijs dat vaker wisselen infecties voorkomt, en in de studie van Timsit (2009) bleek wisselen na 7 dagen niet slechter dan na 3 dagen. Elke onnodige wissel is juist een moment waarop de katheter kan verschuiven en de huid wordt belast. Een datum op de folie of de datumstrip en een aantekening in het dossier staan in geen enkele richtlijn, maar horen in vrijwel elk lokaal protocol; zo weet de volgende dienst wanneer het verband is aangebracht.
Voor de katheter zelf geldt hetzelfde principe. Een perifeer infuus wordt niet meer routinematig na 72 of 96 uur vervangen; de Cochrane-review van Webster (2019, ruim 7.400 patiënten; in 2026 geactualiseerd met dezelfde conclusie) vond geen verschil in infecties of flebitis tussen vervangen op indicatie en routinematig vervangen. De SRI vraagt wel om elke dag te beoordelen of het infuus nog nodig is, de insteekplaats dagelijks te controleren en te registreren, en een infuus dat onder spoedomstandigheden is ingebracht binnen 24 tot 48 uur te vervangen.
Stappenplan: infuuspleister wisselen bij een perifeer infuus
- Handhygiëne; niet-steriele handschoenen bij kans op contact met bloed. Materialen klaarleggen: steriele folie, huiddesinfectans, eventueel barrièrefilm.
- De oude folie laag langs de huid en in de richting van de katheter lostrekken, terwijl de andere hand de canule fixeert. Niet loodrecht omhoog trekken: dat trekt aan de katheter en beschadigt de huid.
- Insteekplaats en omgeving inspecteren en voorzichtig palperen: roodheid, pijn, zwelling, verharding, een voelbare streng of lekkage. Bij tekenen van flebitis of infectie de katheter verwijderen in plaats van opnieuw afplakken.
- Handhygiëne; de huid rond de insteekplaats desinfecteren met chloorhexidine in alcohol 70% (0,5 tot 2,5%, volgens lokaal protocol) en volledig aan de lucht laten drogen. Natte alcohol onder folie geeft irritatie en slechte hechting.
- Eventueel een alcoholvrije barrièrefilm (doekje of applicator, geen spray) aanbrengen op de huid waar de kleeflaag komt, op minimaal 2 cm van de insteekplaats, en laten drogen.
- De nieuwe steriele folie zonder rek aanbrengen met de insteekplaats centraal in het venster, de randen aandrukken, de fixatiestrip over de slang plakken.
- Datum noteren op de datumstrip en in het dossier; de bevinding van de inspectie registreren.
Bij een PICC of CVK gebeurt de wissel volgens het protocol van de instelling, meestal wekelijks samen met het fixatiehulpmiddel, met een steriel veld en desinfectie van de insteekplaats en het uitwendige katheterdeel; de uitwendige lengte van de katheter wordt daarbij gecontroleerd en genoteerd. De volledige set en de overige lijnzorg thuis (poortnaald, doorspuiten, desinfectiedop) staan in PICC-lijn en port-a-cath in de thuiszorg.
Flebitis herkennen: de VIP-score
Voor de dagelijkse inspectie van een perifeer infuus is de VIP-score (Visual Infusion Phlebitis, Jackson 1998) een hulpmiddel dat veel instellingen gebruiken.
| Score | Beeld | Actie |
|---|---|---|
| 0 | Insteekplaats ziet er gezond uit | Observeren, infuus mag blijven |
| 1 | Lichte pijn of lichte roodheid | Observeren, opnieuw beoordelen |
| 2 | Twee van: pijn, roodheid, zwelling | Vroege flebitis: katheter verwijderen |
| 3 | Pijn langs de vene, roodheid en verharding | Verwijderen, behandeling overwegen |
| 4 | Als 3, plus voelbare veneuze streng | Verwijderen, behandelen |
| 5 | Als 4, plus koorts | Verwijderen, direct arts inschakelen |
De SRI vraagt de insteekplaats dagelijks te controleren en een perifeer infuus direct te verwijderen bij tekenen van een kathetergerelateerde infectie; de vervallen WIP-richtlijn zei het nog scherper: bij de geringste tekenen van flebitis.
De huid onder de pleister beschermen
Een infuuspleister die elke week wordt gewisseld, belast steeds dezelfde paar vierkante centimeter huid. Bij oudere patiënten, bij oncologiepatiënten met een PICC en bij kinderen leidt dat regelmatig tot huidletsel door kleefstoffen (MARSI): roodheid, blaren of een afgescheurde opperhuid die na het verwijderen langer dan een half uur zichtbaar blijft. Een Chinese studie bij 419 oncologiepatiënten met een PICC (Zhao 2018) vond in een prevalentiemeting van twee weken zulk letsel bij bijna 30% van de patiënten. De INS adviseert daarom een alcoholvrije huidbarrière onder de kleeflaag die verenigbaar is met het gebruikte desinfectans, en het verband laag en langzaam te verwijderen. Een barrièrefilm zoals de Cavilon niet-prikkende barrièrefilm wordt volgens de fabrikant op minimaal 2 cm van de insteekplaats aangebracht en niet onder een chloorhexidinegelpad. Welke huidbescherming wanneer past, staat in het artikel over barrièrecrème, barrièrefilm en cyanoacrylaat-huidbeschermer; de bijbehorende handhygiëne in handen desinfecteren of wassen.
Gerelateerde producten
In ons assortiment staan de gangbare soorten naast elkaar, van de standaardfolie voor een perifeer infuus tot de fixatieset voor een PICC.
- 3M Tegaderm I.V. transparante infuuspleister 7 x 8,5 cm, 100 stuks: standaardfolie met inkeping en fixatiestrip; ook in 7 x 8 cm en per 5 stuks.
- IV3000 1-Hand infuusfolie 6 x 7 cm, 100 stuks: folie in een aanbrengkader voor eenhandig aanbrengen.
- Cosmopor I.V. infuuspleister steriel 6 x 8 cm, 50 stuks: non-woven pleister met splitkompres en polsterkussen.
- 3M Tegaderm CHG chloorhexidine I.V. fixatiepleister 8,5 x 11,5 cm: folie met 2% chloorhexidinegelpad; ook in 10 x 12 cm.
- 3M Tegaderm PICC/CVC-fixatieset met I.V. Advanced pleister: hechtingsvrij fixatiehulpmiddel plus folie met versterkte rand; ook met CHG-pleister.
- 3M Curos desinfectiedop voor naaldloze connectoren: voor het afsluiten en desinfecteren van naaldloze connectoren tussen twee toedieningen.
Veelgestelde vragen
Hoe lang mag een infuuspleister blijven zitten?
In Nederland zolang hij goed zit, droog en schoon is; de SRI noemt geen vaste termijn. CDC en INS noemen als maximum 7 dagen voor transparante folie en 2 dagen voor gaas, en de meeste instellingen houden die 7 dagen aan als bovengrens voor folie.
Mag een patiënt douchen met een infuuspleister?
Met een goed zittende, intacte folie is douchen mogelijk; langdurig weken in bad of zwemmen wordt afgeraden. Een gaaspleister moet bij het douchen waterdicht worden afgedekt. Na het douchen wordt de folie gecontroleerd en bij loslaten of vocht eronder direct vervangen.
Wat is het verschil tussen Tegaderm Film en Tegaderm I.V.?
Het is dezelfde transparante polyurethaanfolie. De I.V.-uitvoering heeft een inkeping voor de katheterhub en een los fixatiestripje voor de slang; Tegaderm Film is een egale folie voor wonden en als secundair verband. Bij gebrek aan een I.V.-versie kan een Film-folie een infuus afdekken, maar de fixatie van de hub is dan minder.
Is een chloorhexidinepleister nodig bij een perifeer infuus?
Nee. Er zijn geen studies die het bij perifere infusen hebben onderzocht, en de SRI adviseert het vanwege het resistentierisico bij voorkeur niet te gebruiken. Chloorhexidinefolie is een keuze voor centrale lijnen op afdelingen waar de infectie-incidentie daar aanleiding toe geeft.
Disclaimer
Dit artikel biedt algemene informatie en geen medisch advies. Het lokale protocol van de instelling en de gebruiksaanwijzing van de fabrikant zijn leidend bij het afdekken, fixeren en wisselen van intravasculaire katheters.






