Voor ambulante compressietherapie bij een veneus ulcus of oedeem zijn er drie gangbare routes: een klassiek korte-rekverband met twee wasbare zwachtels (Comprilan, Rosidal K), het tweelaags systeem UrgoK2 met drukindicator, of het tweelaags systeem Coban 2 dat met volledige rek wordt aangelegd. Ze leveren alle drie therapeutische compressie, maar verschillen in benodigde vaardigheid, draagduur, kosten per week, latex en de manier waarop de juiste druk wordt bereikt. Dit artikel zet ze naast elkaar zodat een team een bewuste keuze kan maken. De achtergrond van compressie, de enkel-armindex en de aanlegprincipes staan in zwachtelen en compressieverband: welke zwachtel wanneer.
Kort samengevat
- Korte rek (Comprilan, Rosidal K): laagste materiaalkosten, wasbaar en herbruikbaar, hoogste werkdruk, maar de druk hangt volledig af van de zwachtelaar en zakt snel bij afnemend oedeem; in het begin twee keer per week wisselen.
- UrgoK2: korte-rekpolsterlaag plus cohesieve lange-reklaag, ingebouwde drukindicatoren (ovaal wordt cirkel) voor 40 mmHg, twee maten op enkelomtrek, tot 7 dagen, eenmalig; standaardversie bevat latex, de fabrikant voert ook een latexvrije uitvoering.
- Coban 2: schuimcomfortlaag plus cohesieve compressielaag, aangelegd met volledige rek, geen enkelmeting of indicator, dunste verband onder de schoen, tot 7 dagen, eenmalig, latexvrij.
- Bij verminderde arteriële aanvoer bestaan van beide systemen lichte versies: UrgoK2 Lite (20 mmHg, EAI 0,6 tot 0,8) en Coban 2 Lite (25 tot 30 mmHg, EAI 0,5 tot 0,8).
- De richtlijn spreekt geen voorkeur uit voor één systeem; wel geldt dat hoge druk en meerdere componenten effectiever zijn dan lage druk en één laag.
Wat de richtlijn zegt over de keuze
De Richtlijn Veneuze pathologie concludeert dat compressie met een hoge druk effectiever is dan met een lage druk en dat systemen met meerdere componenten effectiever zijn dan één component, maar dat er geen eenduidigheid is over welke vorm van compressie de voorkeur heeft. De keuze hangt af van de vorm van het been, de mobiliteit en leeftijd van de patiënt, en van de scholing van het personeel. De NHG-Standaard Ulcus cruris venosum noemt korte rek de eerste keus en een meerlaags elastisch systeem het alternatief bij patiënten bij wie korte rek niet blijft zitten en bij niet-mobiele patiënten, omdat de spierpomp dan niet nodig is om druk op te bouwen. In Nederland is met korte rek de meeste ervaring opgedaan.
De drie systemen naast elkaar
| Kenmerk | Korte rek (Comprilan, Rosidal K) | UrgoK2 | Coban 2 |
|---|---|---|---|
| Opbouw | Buisverband, polsterwatten, twee korte-rekzwachtels van 10 cm in tegengestelde richting, fixatie | KTech: gewatteerde korte-reklaag; KPress: cohesieve lange-reklaag | Comfortlaag: polyurethaanschuim op cohesieve drager; compressielaag: cohesief |
| Druk op de enkel | Afhankelijk van aanlegspanning; streefwaarde 40 tot 60 mmHg | 40 mmHg (Lite: 20 mmHg) | Normale therapeutische druk (Lite: 25 tot 30 mmHg) |
| Hoe wordt de druk bereikt | Ervaring en drukmeting bij training | Drukindicatoren op beide lagen: ovaal rekken tot een cirkel | Compressielaag met 100% rek en 50% overlap aanleggen |
| Maatkeuze | Breedte 8, 10 of 12 cm naar beenomvang | Op enkelomtrek: 18 tot 25 cm of 25 tot 32 cm; boven 32 cm twee sets | 10 cm breed (in ons assortiment); XL-lengte 4,5 m voor grote benen |
| Werkdruk / rustdruk | Hoge werkdruk, lage rustdruk | Hoge werkdruk door KTech, beheerste rustdruk | Weinig rek na aanleg: gedraagt zich als stug verband |
| Draagduur | Begin 2x per week wisselen, later wekelijks; dag en nacht | Tot 7 dagen, dag en nacht | Tot 7 dagen, dag en nacht |
| Hergebruik | Wasbaar: Rosidal K tot 50 keer op 95 °C; Comprilan wasbaar (fabrikantopgave raadplegen) | Eenmalig gebruik | Eenmalig gebruik |
| Latex | Comprilan en Rosidal K: 100% katoen, latexvrij | Standaard KPress bevat natuurrubberlatex; fabrikant voert ook een latexvrije uitvoering | Latexvrij |
| Dikte onder de schoen | Dik (watten plus twee zwachtels) | Gemiddeld | Dun; gewone schoenen passen |
| Vereiste vaardigheid | Hoog: druk volledig afhankelijk van techniek | Gemiddeld: indicatoren maken de rek controleerbaar | Gemiddeld: volledige rek is eenvoudig te herkennen, maar hiel en enkel vragen oefening |
| Kosten | Laagste materiaalkosten per week bij hergebruik; meer arbeidsuren door frequenter wisselen | Hogere materiaalkosten per set; minder wissels | Hogere materiaalkosten per set; minder wissels |
| Contra-indicatie EAI | Onder 0,6 absoluut; 0,6 tot 0,9 aangepaste druk onder controle (NHG) | Standaard vanaf 0,8; Lite 0,6 tot 0,8; onder 0,6 of boven 1,3 verwijzen (fabrikant) | Standaard vanaf 0,8; Lite 0,5 tot 0,8 (fabrikant) |
Korte rek: goedkoop en effectief, mits goed aangelegd
Comprilan en Rosidal K zijn zwachtels van 100% katoen zonder elastische garens, met circa 90% lengterek. Ze geven een hoge werkdruk en een lage rustdruk, mogen dag en nacht blijven zitten en zijn wasbaar, waardoor de materiaalkosten per behandelweek het laagst zijn. De keerzijde is dat de druk volledig van de zwachtelaar afhangt: in een Duitse meting haalde slechts 10% van de professionals de streefdruk van 50 tot 60 mmHg. Bovendien zakt de druk bij afnemend oedeem snel, zodat het verband in de beginfase twee keer per week opnieuw moet worden aangelegd. Korte rek past daarom het best bij mobiele patiënten en bij teams die regelmatig zwachtelen, geschoold zijn en hun druk periodiek met een drukmeter controleren. Voor de dubbelverbandtechniek zijn combinatieverpakkingen met twee rollen van 10 cm beschikbaar, en Rosidal sys levert buisverband, polsters, Rosidal K en fixatie als complete set.
UrgoK2: de drukindicator maakt de rek controleerbaar
UrgoK2 combineert een zacht gewatteerde korte-reklaag (KTech) met een cohesieve lange-reklaag (KPress). Beide lagen dragen PresSure-drukindicatoren: een ovaal dat bij de juiste rek een cirkel wordt. De KTech-laag wordt met die rek van de tenen tot 2 cm onder de knie aangelegd, de KPress-laag daarna op dezelfde manier eroverheen; zo levert het systeem 40 mmHg op de enkel. De set wordt gekozen op de enkelomtrek, gemeten volgens de fabrikantinstructie: 18 tot 25 cm (maat 1) of 25 tot 32 cm (maat 2); bij een grotere omtrek adviseert de fabrikant maat 2 en zo nodig twee sets. De overlap is 50% bij maat 1 en twee derde bij maat 2. De KPress-laag begint één vinger boven het begin en eindigt één vinger onder het einde van de KTech-laag, zodat alleen de witte laag de huid raakt. UrgoK2 blijft dag en nacht zitten tot 7 dagen en is voor eenmalig gebruik. De standaard KPress bevat natuurrubberlatex; voor patiënten met een latexallergie is er een latexvrije uitvoering. UrgoK2 Lite levert 20 mmHg en is bedoeld bij een enkel-armindex tussen 0,6 en 0,8.
Coban 2: dun, latexvrij en zonder meting
Coban 2 bestaat uit een comfortlaag van polyurethaanschuim op een cohesieve drager en een cohesieve compressielaag. De comfortlaag wordt met lichte rek en minimale overlap aangebracht, de compressielaag met volledige rek en 50% overlap; daardoor is er geen enkelmeting en geen visuele indicator nodig. Na het aanleggen hechten de lagen aan elkaar tot een dun verband met weinig rek, waardoor gewone schoenen passen. Coban 2 is latexvrij, blijft tot 7 dagen zitten en is voor eenmalig gebruik. Coban 2 Lite geeft 25 tot 30 mmHg en is bedoeld bij een EAI van 0,5 tot 0,8, bij kleine omtrekken en bij armen. Het volledige stappenplan staat in Coban 2 zwachtelen.
Welk systeem voor welke situatie
- Mobiele patiënt, geschoold team, frequente wissels mogelijk: korte rek. Laagste kosten en hoogste werkdruk; de omtrek- en drukcontrole horen erbij.
- Wijkverpleging met wekelijkse bezoeken of wisselende zwachtelaars: een tweelaags systeem. De druk is reproduceerbaar (UrgoK2 via de indicator, Coban 2 via volledige rek) en het verband blijft 7 dagen zitten.
- Latexallergie: Coban 2 of korte rek van katoen; van UrgoK2 bestaat een latexvrije uitvoering, controleer de variant op de productpagina.
- Patiënt die gewone schoenen wil dragen of veel beweegt: Coban 2 is het dunst; UrgoK2 is dikker door de wattenlaag maar polstert daardoor uit zichzelf.
- Verminderde arteriële aanvoer (EAI 0,5 tot 0,8) op indicatie van de arts: Coban 2 Lite of UrgoK2 Lite; korte rek alleen met verlaagde spanning door een ervaren zwachtelaar.
- Niet-mobiele patiënt: de NHG-Standaard noemt een meerlaags elastisch systeem als alternatief, omdat de spierpomp dan niet nodig is voor werkdruk.
- Onregelmatige beenvorm of botuitsteeksels: bij alle systemen extra polsteren; bij korte rek en Coban 2 met losse synthetische watten, UrgoK2 heeft de wattenlaag ingebouwd maar kan aanvullend gepolsterd worden.
Kosten per behandelweek: reken niet alleen met de setprijs
Een tweelaags set kost per stuk meer dan twee katoenen zwachtels, maar de vergelijking hoort per behandelweek te gaan. Korte rek vraagt in de beginfase twee wissels per week met de bijbehorende reistijd en arbeidsuren; een tweelaags systeem één. Daar staat tegenover dat katoenen zwachtels tientallen keren gewassen kunnen worden. Voor een instelling met eigen wasfaciliteit en dagelijks aanwezige zwachtelaars pakt korte rek meestal het goedkoopst uit; voor thuiszorg met wekelijkse bezoeken vaak een tweelaags systeem. Reken beide routes door met de eigen bezoekfrequentie voordat een standaard wordt gekozen; Remka kan daarvoor verbruikscijfers per setting aanleveren.
Gerelateerde producten
- Comprilan compressiezwachtel met korte rek 10 cm x 5 m, 5 stuks en de combinatieverpakking voor de dubbelverbandtechniek.
- Rosidal K kortrekwindsel 10 cm x 5 m, 10 stuks en Rosidal sys.
- UrgoK2 enkelomtrek 18 tot 25 cm, UrgoK2 enkelomtrek 25 tot 32 cm en UrgoK2 Lite.
- 3M Coban 2 10 cm x 3,5 m, Coban 2 extra lang 4,5 m en Coban 2 Lite.
- 3M synthetische watten 10 cm x 2,7 m voor het polsteren.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen UrgoK2 en Coban 2?
Beide zijn tweelaags systemen voor 7 dagen. UrgoK2 heeft een gewatteerde korte-reklaag, een drukindicator en twee maten op enkelomtrek, en bevat in de standaardversie latex. Coban 2 heeft een schuimcomfortlaag, wordt met volledige rek aangelegd zonder meting, is dunner onder de schoen en latexvrij.
Is korte rek beter dan een tweelaags systeem?
Niet per definitie. De richtlijn spreekt geen voorkeur uit; korte rek geeft de hoogste werkdruk en de laagste materiaalkosten, maar vraagt de meeste vaardigheid en de meeste wissels. Tweelaags systemen geven een reproduceerbare druk en blijven 7 dagen zitten.
Wat betekent het ovaal op de UrgoK2-zwachtel?
Dat is de PresSure-drukindicator, die op beide lagen staat. Rek de zwachtel zo ver dat de ovalen cirkels worden; dan is de rek juist en levert het systeem de bedoelde 40 mmHg (20 mmHg bij Lite).
Welk systeem bij latexallergie?
Coban 2 en Coban 2 Lite zijn latexvrij, evenals katoenen korte-rekzwachtels als Comprilan en Rosidal K. Van UrgoK2 bestaat een aparte latexvrije uitvoering; de standaardversie bevat natuurrubberlatex.
Disclaimer
Dit artikel biedt algemene informatie en geen medisch advies. De keuze van een compressiesysteem wordt gemaakt op indicatie van een arts, na beoordeling van de arteriële doorbloeding, en uitgevoerd volgens het lokale protocol en de gebruiksaanwijzing van de fabrikant. Productgegevens en prijzen kunnen veranderen.
