Optrekken lijkt een eenvoudige stap in het klaarmaken van parenterale medicatie, maar het is ook een moment waarop kleine keuzes grote gevolgen kunnen hebben. Een onhandige naald kan leiden tot morsen, onnodig veel prikmomenten, extra risico op prikaccidenten of – in bepaalde situaties – deeltjes in de oplossing. Optreknaalden met een stompe punt (blunt naalden) zijn bedoeld voor het voorbereiden van medicatie, niet voor het toedienen in de huid. Sommige optreknaalden hebben een ingebouwd filter. Dat filter kan helpen om vaste deeltjes mee op te vangen tijdens het optrekken, maar het is niet in elke situatie nodig. In deze blog leest u waar het verschil zit, wanneer u meestal voor “met” of “zonder” kiest en hoe u de werkstappen veilig en praktisch houdt.
Kernpunten
-
Blunt optreknaalden zijn voor voorbereiding, niet toediening.
-
Een filter is bedoeld om vaste deeltjes tegen te houden.
-
Zonder filter past vaak goed bij flacons met rubberstop.
-
Met filter wordt vaak gekozen bij glazen ampullen.
-
Na optrekken wisselt u naar passend toedieningsmateriaal.
Waarvoor gebruikt u blunt optreknaalden?
Een blunt optreknaald herkent u aan de stompe punt. Die punt is ontworpen om door een rubberstop of septum te gaan, maar niet om weefsel te doorboren. Dat onderscheid is belangrijk, omdat een blunt naald een rol heeft in het voorbereidingsproces: u trekt medicatie op, u verplaatst vloeistof (bijvoorbeeld bij reconstitutie) en u bereidt de toediening voor. Daarna schakelt u over op het materiaal dat bij de toedieningsroute hoort (bijvoorbeeld een geschikte injectienaald of een aansluiting op een toedieningslijn).
In de praktijk is “optreknaald” soms ook een benaming voor een gewone (scherpe) injectienaald die men tijdelijk gebruikt om op te zuigen. Dat kan technisch werken, maar het maakt de kans groter dat er wordt geïmproviseerd (bijvoorbeeld niet wisselen vóór toediening) of dat er onnodig prikrisico ontstaat tijdens de voorbereiding. Met blunt optreknaalden kiest u bewust voor een hulpmiddel dat primair is bedoeld voor een veilige en gecontroleerde voorbereiding.
Een tweede voordeel is werkcomfort. Een blunt naald kan helpen om de workflow voorspelbaar te maken: optrekken met een optreknaald, daarna wisselen naar het juiste toedieningsmateriaal. Door die scheiding worden handelingen minder “multi-inzet” en daarmee vaak minder foutgevoelig.
Wat is het verschil tussen optrekken met en zonder filter?
Het onderscheid zit in één extra functie: filtering.
Optreknaald zonder filter
Een blunt optreknaald zonder filter is in de kern een eenvoudige “opzuignaald”: u gebruikt deze om medicatie uit een verpakking op te trekken of om vloeistoffen te verplaatsen (bijvoorbeeld bij oplossen van poeders). Er zit geen filter in de hub, dus eventuele vaste deeltjes worden niet door de naald zelf tegengehouden.
Optreknaald met filter
Een blunt optreknaald met filter heeft een klein filterelement dat bedoeld is om vaste deeltjes tijdens het optrekken tegen te houden. In de praktijk wordt dit vooral relevant wanneer de kans op deeltjes in de vloeistof verhoogd is, bijvoorbeeld bij het openen van een glazen ampul. Het filter is bedoeld voor deeltjes, niet voor “sterilisatie”. Met andere woorden: het vervangt geen aseptische werkwijze en is geen oplossing voor fouten in hygiëne of werktechniek.
Wat u van een filter wél en niet mag verwachten
Een filter is een extra barrière tegen zichtbare en niet-zichtbare deeltjes, maar:
-
het voorkomt geen verwisselingen;
-
het maakt een onjuiste bereiding niet “veilig”;
-
het vervangt geen desinfectie van rubberstops of goede ampultechniek;
-
het is niet bedoeld als toedieningsnaald.
Zet het filter dus in als onderdeel van een totaalproces: juiste verpakkingstechniek, gecontroleerd optrekken, en daarna wisselen naar het juiste toedieningsmateriaal.
Wanneer kiest u een optreknaald zonder filter?
In veel werksituaties is een blunt optreknaald zonder filter de praktische standaard, zeker wanneer de verpakking en de handeling weinig aanleiding geven om deeltjes te verwachten.
1) Optrekken uit flacons met rubberstop
Flacons worden aangeprikt via een rubberstop. De focus ligt dan vooral op een goede aanpriktechniek, het beperken van morsen en het netjes werken volgens protocol. Een filter kan in sommige organisaties ook bij flacons worden gebruikt, maar vaak is dat selectief en afhankelijk van lokale afspraken.
Waar u bij flacons vooral alert op bent, is een gecontroleerde prik door de stop (niet “wrikken” of herhaald aanprikken), en het beperken van handelingen die het systeem onnodig openen of belasten.
2) Reconstitutie (poeder oplossen) en overzetten
Bij reconstitutie gaat het om nauwkeurig werken: juiste hoeveelheid oplosmiddel, rustig mengen volgens voorschrift, en correct optrekken. Ook bij overzetten tussen spuit en flacon (bijvoorbeeld bij verdunnen) is een filter meestal niet de eerste keuze, tenzij u een duidelijke reden heeft om deeltjes te verwachten.
Een praktisch voordeel van “zonder filter” is dat de doorstroming meestal iets minder weerstand geeft. Dat kan prettig zijn bij viskeuzere oplossingen of wanneer u rustig wilt doseren tijdens het opzuigen.
3) Routinehandelingen met voorspelbare materialen
Op afdelingen waar veel gestandaardiseerde bereidingen plaatsvinden (bijvoorbeeld standaardmedicatie uit flacons), helpt een uniforme keuze: blunt zonder filter voor optrekken, daarna wisselen naar het toedieningsmateriaal. Het voorkomt dat er verschillende naalden door elkaar liggen en vermindert de kans op een ‘verkeerde greep’.
Als voorbeeld van een blunt optreknaald zonder filter kunt u dit product gebruiken in uw interne communicatie of bestelproces:
https://www.remka.nl/bd-blunt-fill-optreknaald-1-2x40mm-zonder-filter.html
Wanneer kiest u een optreknaald met filter?
Een filter-optreknaald kiest u vooral wanneer de kans op deeltjes verhoogd is. De meest bekende situatie is het optrekken uit een glazen ampul.
1) Glazen ampullen
Bij het openen van een glazen ampul kan er, afhankelijk van techniek en breeklijn, kleine glasverontreiniging ontstaan. In die context wordt een filter-optreknaald vaak gebruikt om deeltjes tijdens het optrekken tegen te houden. Het filter is dan een extra veiligheidslaag bovenop een goede ampultechniek.
Belangrijk in de praktijk:
-
Open ampullen volgens uw lokale werkwijze (bescherming/ampulopener als dat is afgesproken).
-
Vermijd dat u met de naald langs de randen schuurt.
-
Trek rustig op en controleer de oplossing visueel op helderheid (voor zover dat mogelijk is bij het middel).
2) Wanneer uw protocol expliciet filtering voorschrijft
Sommige organisaties kiezen ervoor om in specifieke situaties standaard te filteren, bijvoorbeeld bij bepaalde toedieningsroutes of kwetsbare patiëntgroepen. De inhoudelijke reden verschilt per protocol (risicobenadering, incidentervaring, logistiek). Volg hier altijd de lokale afspraak, zodat iedereen op dezelfde manier werkt.
3) Let op praktische consequenties
Een filter kan iets meer weerstand geven. Dat is niet per se een probleem, maar het vraagt om een rustige techniek en soms een iets andere “feel” in de hand. Als u merkt dat optrekken zwaar gaat, is het verstandig om niet te forceren, maar te controleren of alles correct is aangesloten en of u het juiste materiaal gebruikt.
Als voorbeeld van een blunt optreknaald met filter kunt u verwijzen naar:
https://www.remka.nl/bd-blunt-fill-met-filter-1-2-x-40-mm-18g-100-stuks.html
Met of zonder filter: een korte vergelijking
| Keuze | Past meestal bij | Pluspunten | Aandachtspunten |
|---|---|---|---|
| Blunt optreknaald zonder filter | Flacons, reconstitutie, standaard voorbereiding | Eenvoudig, voorspelbare workflow, vaak minder weerstand | Geen extra barrière tegen glasdeeltjes |
| Blunt optreknaald met filter | Vooral glazen ampullen, situaties met deeltjesrisico | Extra barrière tegen deeltjes tijdens optrekken | Mogelijk meer weerstand; blijft voorbereidingstechniek |
De tabel is bedoeld als snelle kapstok. De doorslag geeft uiteindelijk uw lokale protocol en de verpakking waar u mee werkt.
Zo houdt u optrekken en wisselen veilig en praktisch
Veel onveiligheid ontstaat niet door één “foute keuze”, maar door een opeenstapeling van kleine afsnijdingen: snel even, toch maar met wat er ligt, wisselen komt zo wel. U kunt dat vaak voorkomen met een vaste routine.
Werkstap 1: kies het optrekmateriaal vóórdat u start
Leg klaar wat u nodig heeft op basis van de verpakking:
-
Glazen ampul: overweeg (of volg protocol voor) filter-optreknaald.
-
Flacon: blunt zonder filter is vaak passend (tenzij protocol anders).
Door vooraf te kiezen voorkomt u dat u halverwege handelingen moet wisselen met open materialen in de hand.
Werkstap 2: scheid “optrekken” en “toedienen” bewust
Werk alsof het altijd twee losse stappen zijn:
-
optrekken/voorbereiden;
-
wisselen naar toedieningsmateriaal.
Dat klinkt basaal, maar het helpt tegen routinefouten. Het voorkomt ook dat een optreknaald per ongeluk richting toediening gaat.
Werkstap 3: controleer aansluitingen en werk rustig
Zorg dat u niet hoeft te “forceren” op koppelingen. Als een verbinding stroef gaat, stop dan en controleer of de aansluiting klopt en of u geen beschadigde component gebruikt. Rustig werken vermindert morsen en onbedoelde prikbewegingen.
Praktijkcase
Tijdens een avonddienst op de verkoever moet u medicatie uit een glazen ampul klaarmaken voor intraveneuze toediening volgens het lokale protocol. Op de medicijnkar ligt wel een blunt optreknaald zonder filter, maar de filter-optreknaalden zijn op. Een collega stelt voor om “dan maar” met een injectienaald op te trekken om tijd te winnen. U besluit eerst de juiste materialen te regelen: u haalt een filter-optreknaald uit de voorraadkast en legt meteen een paar extra op de kar om herhaling te voorkomen.
U opent de ampul volgens de afgesproken techniek, trekt rustig op met de filter-optreknaald en controleert de spuit op lucht. Daarna verwijdert u de optreknaald en sluit u het juiste toedieningsmateriaal aan. In de overdracht benoemt u kort waarom u niet improviseert: bij glazen ampullen wilt u een extra barrière tegen mogelijke glasdeeltjes én u houdt de stappen “optrekken” en “toedienen” strikt gescheiden.
Tips & veelgemaakte fouten
-
Gebruik een blunt optreknaald niet voor injecteren.
-
Gebruik bij glazen ampullen het filter als dat is afgesproken.
-
Leg filter en non-filter apart en herkenbaar klaar.
-
Forceer niet bij weerstand; controleer materiaal en aansluitingen.
-
altijd wisselen naar passend toedieningsmateriaal.
Samengevat: zo kiest u de juiste optreknaald
Het verschil tussen optreknaalden (blunt naalden) met of zonder filter draait om de kans op deeltjes tijdens het optrekken. Zonder filter is vaak een logische keuze bij flacons en standaard bereidingen: u werkt eenvoudig, voorspelbaar en met een duidelijke scheiding tussen voorbereiding en toediening. Met filter kiest u vooral wanneer de verpakking of handeling meer risico op deeltjes geeft, zoals bij glazen ampullen of wanneer uw lokale protocol dit voorschrijft.
De belangrijkste winst zit in standaardisatie: kies vóórdat u start, werk in twee stappen (optrekken en daarna wisselen), en voorkom improvisatie. Dat helpt niet alleen om prikrisico en morsen te beperken, maar ook om het proces voor collega’s herkenbaar te houden. Bekijk ons assortiment in deze categorie of neem contact op voor productadvies.
Disclaimer
Deze informatie is bedoeld als algemene voorlichting voor zorgprofessionals. Volg altijd de geldende medische richtlijnen en lokale protocollen. Raadpleeg bij twijfel een arts/specialist.
FAQ
1) Kan ik een blunt optreknaald (met filter) gebruiken om te injecteren?
Nee. Een blunt optreknaald is bedoeld voor medicatievoorbereiding. Gebruik voor toediening altijd het materiaal dat bij de route en het protocol hoort.
2) Wanneer heeft een filter-optreknaald meestal de meeste meerwaarde?
Vooral bij het optrekken uit glazen ampullen, omdat daar door het openen glasdeeltjes kunnen ontstaan. Volg hierbij uw lokale afspraken.
3) Is een filter ook nodig bij flacons?
Dat verschilt per organisatie. Vaak ligt de nadruk bij flacons op correcte aanpriktechniek en een vaste workflow. Als uw protocol filtering voorschrijft, volgt u dat.
4) Waarom wordt wisselen na optrekken zo benadrukt?
Omdat u hiermee voorkomt dat voorbereidingsmateriaal per ongeluk wordt gebruikt voor toediening. Het maakt de handeling ook overzichtelijk: eerst optrekken, dan toedienen met het juiste materiaal.
